Startpagina / Samenvattingen / Leerboek seksuologie / oxytocine-partners-genitalien

De biologie van de seksualiteit - Endocriene aspecten van de seksualiteit

Q: Adrenogenitaal syndroom (46,XX DSD)

Mensen met adrenogenitaal syndroom hebben een vrouwelijk 46-XX-chromosomenpatroon, ovaria en vrouwelijke inwendige genitaliën . Door een overmaat aan androgenen tijdens de ontwikkeling kunnen hun uitwendige genitaliën vermannelijkt zijn. Bij een congenitale bijnierhyperplasie (adrenogenitaal syndroom, AGS) zijn deze androgenen afkomstig uit de bijnieren.

24 belangrijke vragen over De biologie van de seksualiteit - Endocriene aspecten van de seksualiteit

Wat zijn de tannerstadia bij meisjes (puberteitsstandaarden)?

Bij meisjes begint tussen de 8 en 12

groei van borsten en haar op schaamstreek,
meer onderhuidsvet waarbij er minder vet gaat naar de taille en meer naar de heupen
okselhaar
menarche (eerste menstruatie)

Bij jongens tussen de 9 en 14

groter worden van testes, groter en dikker wordende penis, schaamhaar

stem wordt lager
okselhaar
ejaculaties spontaan in de nacht of door masturbatie
baardgroei
lichaamsbeharing

Testiculaire dysgenesie (geslachtschromosomale DSD)

Een van de oorzaken van een ontwikkelingsstoornis van de testikels is het klinefeltersyndroom, waarbij mannen een extra X-chromosoom hebben (genotype 47-XXY). De testes blijven klein en er is nauwelijks tot geen spermatogenese, en soms blijft ook de productie van testosteron achter. De behandeling van testosterontekort kan bestaan uit toediening via injecties of een gel. Bij sommige mannen met het klinefeltersyndroom met een kinderwens kan door een testisbiopt zaad worden verkregen voor intracytoplasmatische sperma-injectie.

Waarachter is de HPG-as de motor?

De HPG-as is de motor achter de productie van geslachtshormonen en geslachtscellen.

Wanneer is er sprake van een verlate of vertraagde puberteit en wat zijn mogelijke oorzaken?

Er is sprake van een verlate of vertraagde puberteit als deze later begint dan gebruikelijk. Bij meisjes als er nog geen borstgroei is bij 13,4 jaar en bij jongens als er nog geen vergroting van de testis is op een leeftijd van 14 jaar. Er kan sprake zijn van aangeboren langzame groei of chronische ziekte. Als de puberteit geheel uitblijft kan de oorzaak liggen in de gonaden of secundair in de hypofyse of hypothalamus.

Ovariële dysgenesie (geslachtschromosomale DSD)

Bij vrouwen met (partiële) ovariële dysgenesie kan het chromosomenpatroon XO/XY zijn, of 45,XO (turnersyndroom). De inwendige genitaliën zijn vrouwelijk, de uitwendige kunnen gedeeltelijk vermannelijkt zijn. Bij het turnersyndroom kan de aanleg van de ovaria verstoord raken wanneer de lichaamscellen maar 45 chromosomen hebben en één X-chromosoom ontbreekt (45,XO). Hierdoor wordt in de eierstokken geen functioneel weefsel aangelegd.

Wat is het verschil tussen pubertas preacox en tarda?

Preacox is een vervroegde pubertijd waarbij een kind te snel uitgegroeid raakt en dus te klein blijft, terwijl tarda en verlate pubertijd is.

Wanneer is er sprake van een vroege puberteit? Pubertas praecox?

Als bij meisjes de borstontwikkeling voor het achtste jaar begint en bij jongens de testes gaan groeien voor het negende jaar. Een te vroege puberteit zal het kind te snel uitgegroeid zijn en blijft het veel te klein. Het kan ontstaan door een centrale of een perifere disregulatie.

Adrenogenitaal syndroom (46,XX DSD)

Mensen met adrenogenitaal syndroom hebben een vrouwelijk 46-XX-chromosomenpatroon, ovaria en vrouwelijke inwendige genitaliën. Door een overmaat aan androgenen tijdens de ontwikkeling kunnen hun uitwendige genitaliën vermannelijkt zijn. Bij een congenitale bijnierhyperplasie (adrenogenitaal syndroom, AGS) zijn deze androgenen afkomstig uit de bijnieren.

Wat is hypogonadisme en welke drie kenmerken zijn hierbij van belang?

Dit is een aandoening waarbij mannen een verminderd functioneren van de testes hebben met als gevolg dat zij minder testosteron en spermatozoa aanmaken. De drie kenmerken die van belang zijn

Het kan een aangeboren aandoening zijn maar ook in de loop van het leven manifesteren
Er kan sprake zijn van volledige of gedeeltelijke uitval. De klachten kunnen zodoende dus ook varieren.
De mate van verlies van vruchtbaarheid kan anders zijn dan de mate van verlaging van de testosteronconcentratie. Iemand kan dus best alle mannelijke kenmerken hebben en onvruchtbaar blijken te zijn

Welke klachten kunnen ontstaan uit een te lage testosteron productie?

Wanneer testosteronproductie verloren gaat, kunnen klachten bestaan uit een afgenomen conditie, spiermassa, baardgroei en libido, en een neerslachtige stemming.

Welke invloed heeft Oxytocine op seksualiteit, relatievorming, affiliatie, vertrouwen en betrokkenheid?

Ook oestradiol zou het seksuele en relationele gedrag van vrouwen beïnvloeden. Aan oxytocine en andere peptiden worden doorgaans prosociale eigenschappen toegeschreven, en ze zouden daarom geassocieerd zijn met positieve uitkomsten als seksualiteit, relatievorming, affiliatie (verbondenheid), vertrouwen en betrokkenheid. Toch heeft oxytocine niet alleen positieve effecten op relatiegedrag en -gevoelens.

Er wordt dan ook gesteld dat oxytocine in de eerste plaats een emotionele versterker is. Dit houdt in dat oxytocine nabijheid zal faciliteren in reeds nabije koppels, maar afstand zal induceren in al afstandelijke koppels.

Wat is coregulatie en welke neurobiologische processen zijn hierop van invloed?

Coregulatie: partners stemmen hun seksuele responsen op elkaar af en streven in hun relatie naar een punt van psychofysiologische homeostase.

Er is bewijs dat coregulatie geworteld is in neurobiologische processen. Vooral oxytocine en dopamine dragen bij tot een geconditioneerde link tussen de fysiologische beloningssystemen van beide partners. Deze biologische afhankelijkheid bevordert ook de psychologische en relationele afhankelijkheid tussen partners.

Hoe uit hypogonadisme zich bij vrouwen?

Door verlening of uitstel van de menstruatiecyclus. Een testosteronmeting kan verduidelijken of er overmatige androgenen worden aangemaakt die de functie van de eierstokken verstoren.

Wat is de andropauze bij mannen?

Een langzaam afnemen van behoefte aan seksueel gedrag en het optreden van gedeeltelijke erectiele disfunctie. Ondanks dat deze ontwikkelingen ongeveer gelijk lopen met de daling van de hoeveelheid testosteron, is er zeker geen direct verband tussen deze processen.

Waar kan een tekort aan cortisol toe leiden?

Congenitale bijnierhyperplasie of andrenogenitaal syndroom. Tekort aan cortisol zal leiden tot de aanmaak van extra stimulerende hormonen door de hypofyse als bijproduct ontstaat er testosteron die kunnen leiden tot ongewenste haargroei, vettere huid, vetophoping in de buik en vergroting van clitoris. Ook kan de eisprong worden onderdrukt

Hoe kan testosteron nog meer worden gevormd (naast bijv productie in de leydigcellen)?

Testosteron kan ook door omzetting worden gevormd. Een voorbeeld hiervan is DHEA (dehydro-epiandrosteron, een niet-androgeen bijproduct), dat in doelwitweefsels via verschillende stappen naar testosteron kan worden omgezet.

Androsteendion kan ook naar oestrogeen worden omgezet ipv naar testosteron. Waar wordt dat dan met name in omgezet?

Het bijnierschorsandrogeen androsteendion kan niet alleen naar testosteron worden omgezet , maar ook naar oestrogenen (door het enzym aromatase). Dit gebeurt dan vooral in vetweefsel en zeker bij obesitas.

Wat is typisch voor vrouwen als het gaat om hypofysehormonen (LH en FSH)?

Bij vrouwen schommeling in de bloedconcentraties van hypofysehormonen (LH en FSH) en ovariële geslachtshormonen (oestrogenen, progesteron en testosteron).

Wat is een mogelijke behandeling van benigne prostaathyperplasie?

De behandeling van benigne prostaathyperplasie kan medicamenteus geschieden met een 5-AR-remmer (5-ARI, bijv finaseride). 5-ARI's verkleinen de prostaat. Bijwerking: minder seksueel verlangen, erectiele disfunctie en/of minder ejaculaatvolume. 5-ARI's wordt ook gebruikt als middel tegen kaalheid.

Wanneer is een vrouw in de menopauze?

Een vrouw is in de menopauze wanneer zij een jaar lang niet menstrueert en in haar bloed hoge LH- en FSH-waarden worden gevonden. De ovaria stoppen met de productie van oestrogenen en progesteron waardoor de hypothalamus de hypotyse aanspoort om meer FSH en LH af te geven. Tijdens de overgang begint de ovariële productie van androgenen af te nemen, maar dat proces gaat langzamer an bij de oestrogenen, terijwl de bijnieren gewoon doorgaan met hun androgeenproductie.

Wat maakt waarschijnlijk dat vrouwen door de overgang weliswaar onvruchtbaar worden, maar de seksuele responsiviteit en activiteit niet afnemen?

Tijdens de overgang begint de ovariële productie van androgenen af te nmen, maar dat proces gaat langzamer dan bij de oestrogenen, terwijl de bijnieren gewoon doorgaan met hun androgeenproductie.

Wat zijn symptonen van androgeeninsufficiëntie?

Klinische symptonen van androgeeninsufficiëntie zijn afgenomen libido, stemmingswisselingen, verminderde energie en afgenomen welbevinden. Behandeling met androgenen is omstreden.

Wat is congenitale bijnierhyperplasie (adrenogenitaal syndroom)?

Congenitale bijnierhyperplasie is een aandoening die gebaseerd is op een stoornis in de aanmaak van cortisol. De hypofyse maakt extra stimulerende hormonen aan (ACTH) om de productie van cortisol op het juiste niveau te krijgen. Hierdoor ontstaat testosteron als bijproduct. Kan leiden tot vettere huid en acné, vertophoping in de buik en vergroting van de clitoris. Op langere termijn kunnen hart- en vaatziektes ontstaa. Eisprong wordt onderdrukt door hoge spiegels van testosteron. Screening op de genmutatie die congenitale bijnierhyperplasie verzoorzaakt is inmiddels onderdele van de hielprik. Behandeling kan snel na de geboorte starten.

Afwijkingen in andere hormonen die de seksualiteit in negatieve zin beïnvloeden

Bekende voorbeelden van andere hormonen dan geslachtshormonen die de seksualiteit in negatieve zin beïnvloeden zijn een hyper- of hypofunctioneren van de schildklier of bijnieren. Suikerziekte (onvoldoende productie van insuline). Overproductie van prolactine (minder geslachtshormonen en minder dopamine)

De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:

Leerboek seksuologie | 9789036811101 | Luk Gijs, et al

Bekijk samenvatting

Een unieke studie- en oefentool
Nooit meer iets twee keer studeren
Haal de cijfers waar je op hoopt
100% zeker alles onthouden

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

De biologie van de seksualiteit - Endocriene aspecten van de seksualiteit

24 belangrijke vragen over De biologie van de seksualiteit - Endocriene aspecten van de seksualiteit

Wat zijn de tannerstadia bij meisjes (puberteitsstandaarden)?

Testiculaire dysgenesie (geslachtschromosomale DSD)

Waarachter is de HPG-as de motor?

Wanneer is er sprake van een verlate of vertraagde puberteit en wat zijn mogelijke oorzaken?

Ovariële dysgenesie (geslachtschromosomale DSD)

Wat is het verschil tussen pubertas preacox en tarda?

Wanneer is er sprake van een vroege puberteit? Pubertas praecox?

Adrenogenitaal syndroom (46,XX DSD)

Wat is hypogonadisme en welke drie kenmerken zijn hierbij van belang?

Welke klachten kunnen ontstaan uit een te lage testosteron productie?

Welke invloed heeft Oxytocine op seksualiteit, relatievorming, affiliatie, vertrouwen en betrokkenheid?

Wat is coregulatie en welke neurobiologische processen zijn hierop van invloed?

Hoe uit hypogonadisme zich bij vrouwen?

Wat is de andropauze bij mannen?

Waar kan een tekort aan cortisol toe leiden?

Hoe kan testosteron nog meer worden gevormd (naast bijv productie in de leydigcellen)?

Androsteendion kan ook naar oestrogeen worden omgezet ipv naar testosteron. Waar wordt dat dan met name in omgezet?

Wat is typisch voor vrouwen als het gaat om hypofysehormonen (LH en FSH)?

Wat is een mogelijke behandeling van benigne prostaathyperplasie?

Wanneer is een vrouw in de menopauze?

Wat maakt waarschijnlijk dat vrouwen door de overgang weliswaar onvruchtbaar worden, maar de seksuele responsiviteit en activiteit niet afnemen?

Wat zijn symptonen van androgeeninsufficiëntie?

Wat is congenitale bijnierhyperplasie (adrenogenitaal syndroom)?

Afwijkingen in andere hormonen die de seksualiteit in negatieve zin beïnvloeden

Samenvattingen die gerelateerd zijn aan De biologie van de seksualiteit - De seksuele respons

Leerboek seksuologie

Recht en efficiëntie : een inleiding in de e…

Beginselen van het Nederlandse staatsrecht

DYA : stap voor stap naar professionele ente…

Pia Pia Método di Papiamentu

Basisboek journalistiek

Brock biology of microorganisms

Sociale hygiëne.

Cognitive development and learning in instru…

Eeuwige schoonheid

Nederland in de prehistorie. Revised ed.

Work Psy