Startpagina / Samenvattingen / Leerboek seksuologie / seksueel-seks-prikkelgeleiding

De biologie van de seksualiteit - De rol van het CZS bij seksualiteit

33 belangrijke vragen over De biologie van de seksualiteit - De rol van het CZS bij seksualiteit

Wat is het verschil tussen prikkelgeleiding en prikkeloverdracht?

Prikkelgeleiding is een elektrisch fenomeen, terwijl prikkeloverdracht een chemisch fenomeen is die wordt gereguleerd door neurotransmitters.

Welke specifieke structuurverschillen worden over het algemeen gerapporteerd, wanneer we kijken naar verschillen tussen de seksen?

Er zijn enkele specifieke kernen in de hypothalamus waar veel onderzoek naar gedaan wordt. Onder andere de SDN-POA, de INAH-3, de BSTc*. Voor al deze kernen geldt dat zij bij mannen groter zijn en meer neuronen bevatten, dan bij vrouwen.

*voluit zijn dit respectievelijk de Sexual Dimorphic Nucleus - PreOptical Area, Interstitial Nucleus of the Anterior Hypothalamus (3rd divison), Bed nucleus of the Stria Terminalis (central subdivision)

Wat is de oorzaak van sekseverschillen in de hypothalamus?

De rol die de hypothalamus speelt in seksuele differentiatie, namelijk regulatie van endocriene output cruciaal voor fertiliteit, seksuele respons en voortplanting.

Welke ontdekkingen in het brein zijn gedaan bij transpersonen?

Het brein vertoont sporen van het wensgeslacht, waardoor het mogelijk is dat zij een ander seksueel differentiatieproces hebben doorlopen.

In welke 3 elementen wordt de structuur van seksuele respons in de neurowetenschappen onderscheiden?

1. Seks willen
2. Seks hebben
3. Seks remmen

Waar bevinden zich de meest basale responsreflexen en welke zijn dit?

De genitale reflexen, deze bevinden zich in het ruggenmerg. De zaadlozing is de meest complexe reflex.

Wat is de functie van afname van activiteit in de temporale schors, amygdala en mediale PFC?

Afname van waakzaamheid, gedragsremming en zelfbewustzijn wat intimiteit bevorderd.

Welke 3 mechanismen zijn verantwoordelijk voor (tijdelijke) seksuele remming?

1. Verhoogde sympathische tonus remt zwellichamen.
2. Verhoogd prolactineniveau remt seksuele interesse.
3. Refractoire periode, tijdelijke ongevoeligheid voor prikkels.

Men dacht dat vrouwenhersenen zonder testosteron of oestrogenen ontwikkelden, maar dat blijkt niet waar, want...

Oestrogeen is wel degelijk van belang voor voor de ontwikkeling van de vrouwelijke hersenen (en dus gedrag), maar dat proces is pas later tijdens de kinderperiode en misschien zelfs tot de puberteit. Tegelijk met het op gang komen van secretie en productie van oestrogenen door de eierstokken.

Wat typeert 46 X,Y vrouwen?

Vrouwelijke genderidentiteit, maar met testes en ook ongevoeligheid voor testosteron. Zij zijn over het algemeen tevreden met hun vrouwelijke genderrol en voelen zich seksueel aangetrokken tot mannen.

Organiseert testosteron een mannelijke ontwikkeling van de hersenen?

Ja, tot nu toe wordt op basis van klinische testen aangenomen dat testosteron een mannelijke ontwikkeling van hersenen organiseert.

Wat wordt bij homoseksuele mannen tijdens hersenonderzoek gezien?

Bij homoseksuele mannen een grotere nucleus suprachiamsaticus (SCN) en commissura anterior. En een kleinere INAH-3.

Op welke twee (impliciete) hersennetwerken berust de aansturing van seksuele motivatie?

1. Mediale preoptische gebied van de hypothalamus MPOA. 2. Generiek ventrale striatum (VS ook wel nucleus accumbens) onderdeel van basale ganglia.

Wat is de functie van hersennetwerk ventrale striatum?

Het ventrale striatum is belangrijk station binnen limbische corticobasale gangliacircuit, ook wel het mesolimbisch systeem genoemd. Naast VS zijn de mediale prefrontale en cingulaire schors en DA-projecties vanuit de middenhersenen belangrijk. Dit systeem stimuleert initiatief, verwachting, motivatie en beloning in algemene zin. Niet alleen bij seks. Ook bij drugs bijvoorbeeld.

Welke basale CZS-mechanismen dragen bij aan seksuele motivatie?

O.a. MPOA (mediaal preoptic area in hypothalamus) met SDN-POA celkern en amygdala en BNST als doorgeefluik. Projectie maakt glutamaat vrij, zet cascade in gang voor dopamine. Hoe meer glumataat bij seksuele prikkeling, hoe meer DA (dopamine). Testosteron is voorwaarde. Ook betrokken is ventrale stratium (ook wel nuccleus accumbens genoemd), is onderdeel van basale ganglia. En zit in mesolimbisch systeem. Mediale en prefrontale cingulaire schors belangrijk. Verandering is cellen bij seksuele beloning is zelfde als bij drugsgebruik. Seksuele onthouding kan van invloed zijn op gevoeligheid voor drugs.

VS en voorste deel van cingulaire en insulaire schors reageren op niet bewust waargenomen visuele seksuele prikkeling, wat betekent dit voor de hersenreactie?

Hersenreactie kan negatief en positief worden gemoduleerd door respectievelijk een DA-antagonist (haloperidol) en -agonist (levodopa).

Wanneer spreken we van idiopathische (psychogene) seksuele problematiek?

Als er genitaal en neurologisch niets gevonden kan worden spreken we van idiopathische seksuele problematiek. De oorzaak kan dan, hypothetisch, worden gezocht in de manier waarop de hersennetwerken die seks ondersteunen functioneren.

Wat werd gevonden bij mannen met idiopathische erectieproblematiek (hypoactief-seksueelverlangenstoornis)?

Een afwijkende grijzestofdichtheid in het gebied van het VS en ook hardnekkig verhoogde activiteit van bepaalde hersenschorsgebieden die wellicht de transitie tussen fases van de seksuele respons bemoeilijkt.

Wat werd gevonden bij vrouwen met een verminderd seksueel verlangen?

Een lagere dichtheid van de grijze stof in delen van het impliciete hersennetwerk, zoals ACC, insula en occipitotemporale schors.

Wat werd gevonden bij vrouwen met vaginisme?

Vrouwen met vaginisme lieten een normale activiteit van het impliciete hersennetwerk zien. Dit komt overeen met het feit dat vaginisme vooral gaat om consumeren van seks (niet de opwinding zelf).

Wat suggereren neuroimaging studies dat het onderliggende probleem is bij idiopathische hyposeksualiteit?

Dat de initiële reactie op seksuele prikkels het onderliggende probleem is bij idiopathische hyposeksualiteit niet de evaluatie ervan.

Wat is zeer belangrijk bij het ontstaan van seksuele voorkeur?

De eerste seksuele ervaringen en associatieve leerprocessen zijn zeer belangrijk bij het ontstaan van seksuele voorkeur. Heeft niet alleen betrekking op uiterlijke kenmerken, maar ook op hoe, waar en wanneer seksuele activiteit bij voorkeur plaatsvindt.

Welke ervaring en 'stof' speelt een cruciale rol bij het ontstaan van seksuele voorkeur?

De genotsvolle ervaring en vooral het vrijmaken van opioïden speelt een cruciale rol bij het ontwikkelen van een seksuele voorkeur. In sociale groepen is oxytocine een belangrijke omdat het de voorkeur voor een specifieke partner versterkt.

Wat zijn opioïden en hoe werken ze?

Opioïden lijken op een stofje in de hersenen dat een rol speelt bij de signaaloverdracht tussen zenuwen. Dergelijke stofjes worden neurotransmitters genoemd. Opioïden lijken erg op de neurotransmitter endorfine. Opioïden doen in de hersenen ongeveer hetzelfde als het stofje endorfine. Zij doen dit alleen veel krachtiger en veel langer.
Endorfine en opioïden beïnvloeden de werking van weer twee andere stoffen, namelijk dopamine en de stof Substantie P. Dopamine prikkelt het beloningssysteem. Hierdoor kan de gebruiker zich gelukzalig en euforisch voelen. Substantie P is een stof die pijnsignalen doorgeeft.

Wat is een reflexmatige of contacterectie?

Aanraking van de penis geeft erectie. Reflex georganiseerd in sacrale ruggemerg.

Wat is de rol van noradrenaline tijdens seksuele opwinding?

Tijdens seksuele opwinding worden verhoogde concentraties noradrenaline aangetroffen, net zoals tijdens andere vormen van opwinding.

Wat is een van de meest cruciale effecten van de koppeling van voldoende noradrenalineafgifte met de werking van geslachtshormonen in de hypothalamus?

Voldoende noradrenalineafgifte is gedeeltelijk afhankelijk van de werking van geslachtshormonen in de hypothalamus, waarmee algemene opwinding en sex zijn verweven. Een van de meest cruciale effecten van deze koppeling is de zaadlozing, een functie die zeer afhankelijk is van sympathische aansturing van genitaal glad spierweefsel.

Wat suggereert het feit dat bekkenbodemtraining mannen met premature ejaculatie kan helpen?

Dit suggereert dat corticale motore controle een rol speelt bij de seksuele motoriek en ook dat dit gebied enige klinische relevantie kan hebben. Ook limibische schorsgebieden kunnen motoriek rechtstreeks aansturen, zo kan temporale epilepsie gepaard gaan met genitale automatismen (stootbewegingen en aanraken eigen genitaliën).

Waardoor zijn orgasme en seksueel genot gekoppeld?

Noradrenaline en opioïden zijn neurochemische hoofdrolspelers bij orgasme. Net als endocannabinoiden en serotonine. De laatste twee brengen gevoel van verzadiging en verdoving teweeg. Het orgasme speelt een cruciale rol in de koppeling tussen seksueel genot en het willen van seks (en dus associatieve leerprocessen), doordat het de seksuele prikkelbaarheid van cellen in de amygdala en DA producerende cellen in de middenhersenen en het VS beïnvloedt. Deze cellen hebben opioïdereceptoren.

Wat past bij het subjectieve gevoel van controleverlies tijdens een orgasme?

De gevonden afname in corticale activiteit in de hersenschors orbitofrontaal en temporaal. Is nog niet als vaststaande marker aan te voeren (nog te weinig studies).

Hoe komt remming na orgasme tot stand

Verhoogde sympathische tonus, opgebouwd tijdens de sex, heeft remmende werking op zwellichamen na het orgasme doordat deze leidt tot vasoconstrictie.

Wat is de neurochemische grondslag van de refractoire periode?

De neurochemische grondslag van de refractoire periode is een verlaagde DA- en NA-afgifte en/of een verhoogde serotonine- of opioïdeafgifte. Verzadiging gaat ook gepaard met veranderingen in de expressie van androgeen- en oestrogeenreceptoren in het MPOA, de amygdala en VS. Geslachtshormonen zijn dan minder goed in staat het CZS gevoelig te maken voor hernieuwde, seksuele prikkeling. In het CZS bestaan er dus tegengestelde krachten voor de activatie en inhibitie van seks.

Sommige antidepressiva met serotonerge werking zijn van invloed op seks. Hoe?

Sommige antidepressiva met serotonerge werking veroorzaken seksuele disfunctie, inclusief stoornissen in de seksuele prikkelbaarheid en het bereiken van een climax. Andersom kunnen ze gebruikt worden bij parafilie en bij behandeling van ejaculatio praecox, omdat ze de zaadlozing vertragen.

De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:

Leerboek seksuologie | 9789036811101 | Luk Gijs, et al

Bekijk samenvatting

Een unieke studie- en oefentool
Nooit meer iets twee keer studeren
Haal de cijfers waar je op hoopt
100% zeker alles onthouden

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.