De Neoliberale prestatiemaatschappij - Tekst M-2 Van den Bergh - Ontstemde moderniteit

23 belangrijke vragen over De Neoliberale prestatiemaatschappij - Tekst M-2 Van den Bergh - Ontstemde moderniteit

Waarvan is Rosa's denken een hedendaagse uiting volgens Jos de Mul?

Romantisch verlangen
  • Verlangen naar verzoening
  • Tragisch besef van onze eindigheid. We zullen genezing van scheuren tussen mens en wereld nooit bereiken.

Dit verlangen beweegt tussen hoop en tragiek.

Welke klassieke scheidingen probeert Rosa te overbruggen?

  • Geest <-> lichaam
  • Gevoel <-> verstand
  • Individu <-> gemeenschap
  • Geest <-> natuur    

Waarom spreekt Rosa van grundangst inzake resonantie?

We verlangen naar resonantie maar zijn er ook bang voor.
Het kan ons ook afstoten.
(Het maakt ons kwetsbaar, kan ons veranderen.)
  • Hogere cijfers + sneller leren
  • Niets twee keer studeren
  • 100% zeker alles onthouden
Ontdek Study Smart

Wat voedt de moderne grondangst volgens Rosa?

Toenemende resonantieverdinglijking > we behandelen resonantie alsof het een bezitbaar, maakbaar object is.
De ervaring zelf wordt oppervlakkiger, gecontroleerder etc.

Waarom is de laatmoderniteit een ernstig verstoorde moderniteit?

  1. We streven altijd naar meer bereik (ervaringen, snelheid, consumptie)
  2. Zoeken naar resonantie (Hunkering naar verbinding, betekenis, geraakt worden) 


het eerste koloniseert het tweede.
We zoeken resonantie, maar gebruiken kapitalistische middelen om het te krijgen — en daardoor vernietigen we precies wat we zoeken.

Wat bedoelt Rosa met resonantieverdinglijking?

We behandelen resonantie als iets dat je kunt bezitten ipv iets dat je alleen kunt beléven.
Producten die ons een gevoel van verbondenheid beloven.
Resonantie gereduceerd tot
  • koopwaar
  • Meetbare data
  • Controleerbare tools
  • Te bestellen persoonlijke ervaringen.   

Waardoor wordt berürung in het kapitalisme vervangen?

Rürung > alleen geraakt voelen, emotioneel ontroerd zijn zonder echte ontmoeting. (Geen werkelijke ervaring, alleen stimulatie eigen gevoelens)

Terwijl berürung juist een transformatieve verbinding is.  

Wat is de Narcissus en Echo-dynamiek van de consument, volgens Rosa?

  • Echo (de wereld) herhaalt alleen terug wat we willen horen
  • Narcissus hoort alleen zichzelf
          en blijft onverzadigd

  • Elke “kick” leidt tot dieper verlangen, en dan tot weer teleurstelling.
  • Een eindeloze cirkel.

Hoe koppelt Rosa resonantiesensibiliteit aan vervreemdingssensibiliteit?

  • Wie resonantie wil ervaren, moet ook vervreemding kunnen voelen.
  • Echte resonantie ontstaat niet uit comfort of harmonie, maar uit confrontatie met het vreemde.
  • Je moet eerst geraakt worden, door iets dat niet 'van jou' is, voordat een wederkerige relatie kan ontstaan.  

Resonantie ontstaat in een dialogisch proces, hoe werkt dat?

  1. Er verschijnt iets in de wereld dat je niet begrijpt of niet bezit.
  2. Je reageert daarop — voorzichtig, zoekend, afstemmend.
  3. Je neemt het een beetje in je op, maar nooit volledig.
  4. Jij verandert een beetje.
  5. Het andere verandert een beetje.
  6. Het blijft echter altijd iets anders, nooit volledig geassimileerd.

'Aan de basis van de resonantie-ervaring ligt de schreeuw van het niet-verzoende'? Wat bedoelt Rosa hiermee?

Resonantie is niet alleen 'mooi', maar heeft ook een schaduw.
  • Het vreemde
  • Niet-verzoende
Daar ligt de pijn, het ongemak dat resonantie oplicht.

Wat maakt Rosa's positie semi-hegeliaans?

Hegel geloofde in Aufhebung
  • Tegenstellingen worden opgeheven, tot een hoger doel verzoend.

Rosa neemt dit serieus, maar zegt:
  • Volledige verzoening gebeurt nooit,
  • We komen er wel bij in de buurt, maar het blijft een incomplete verzoening.     

Waarom is Rosa's positie neo-adornitisch?

Adorno zag vervreemding (Entfremdung) als dominant en mimesis/verbinding als uiterst kwetsbaar.
Hij was donker en pessimistisch.


Rosa benadrukt juist de mogelijkheid van resonantie,
zonder de vervreemding te ontkennen → neo-adornitisch
  • dezelfde gevoeligheid voor het negatieve,
  • maar meer openheid naar hoop en verbinding.

Waarom vindt Rosa de oude kritische theorie (Adorno, Marcuse) te zwartgallig?

1. Radicale vervreemding/verdinglijking is onmogelijk > we staan nooit helemaal buiten de wereld. Zelfs in vervreemding blijft nog een beetje resonantie over.

2. Ware ervaring blijft altijd buiten bereik commercie > De wereld voelt nooit helemaal dood of leeg. De markt kan zulke ervaringen proberen te stimuleren, maar nooit volledig produceren of garanderen.

Waarom noemt de auteur Rosa 'radicaal romantisch'?

Hij combineert twee dingen:
  • Het romantische verlangen naar verzoening
  • Tragische besef eindigheid, verzoening nooit volledig  

Wat is de kern van Rosa's politieke en sociaalfilosofische voorstel?

We moeten omschakelen van
  • bereikvergroting
  • controle
  • groei

naar
  • Duurzame resonantie
  • ontstemde relaties herstellen       

Hoe beschouwt Axel Honneth sociale pathologie?

  • Tekort aan erkenning.
  • Erkenning is de tegenkracht van vervreemding
  • Als mensen structureel geen respect, zorg of waardering krijgen → raken ze beschadigd.

Hoe beschouwt Rosa sociale pathologie?

  • Vervreemding, gebrek aan resonantie.
  • Resonantie is de tegenkracht van vervreemding.
  • Onze wereldverhouding is gebroken, we missen resonantie en raken ontstemd.

Wat maakt resonantie zowel descriptief als normatief

Descriptief > Hoe verhouden mensen zich tot de wereld?
  • Rosa gebruikt resonantie als 'fileermes' om concrete maatschappelijke fenomenen 'open te snijden'.
  • politiek verval
  • consumptie
  • digitalisering.

Normatief > hoe zou de wereld moeten zijn? Wat is het goede leven?

In welke drievoudige crisis verkeert onze wereld, volgens Rosa?

  1. Ecologisch > relatie met natuur is kapot
  2. Politiek > relatie tot elkaar is ontregeld
  3. Psychologisch > relatie tot onszelf is verstoord (burn-out, depressie) 


Al deze crises zijn ontstemmingscrises:
ze ontstaan doordat onze relaties tot wereld, anderen en zelf geen resonantie meer toelaten.

Welke kritiek is er op het klassieke vervreemdingsbegrip?

Men ging vaak uit van een authentieke identiteit waarvan mensen vervreemd raken.
  • Maar zo'n authentieke kern kon nooit gevonden worden
  • Etnocentrisch > alsof er één echte menselijke natuur is.  

Hoe lost Rosa de kritiek op het vervreemdingsbegrip op?

Mensen raken niet vervreemd van oorspronkelijke identiteit, maar van een elementaire behoefte > resonantie.

Die behoefte is:
  • universeel,
  • maar inhoudelijk open → iedere cultuur vult resonantie anders in.
Er is dus geen “ware mens”, maar wel een menselijk verlangensrepertoire.

Welke drie kernaspecten bevat resonantie?

Responsiviteit
  • Subject en wereld horen bij elkaar, antwoorden op elkaar.
  • Wederkerigheid.

Eigenheid
  • Beide stemmen blijven zichzelf
  • Je verliest jezelf niet in de ander
  • Geen fusie, symbiose, harmonie-dwang.

Openheid
  • Beide laten zich door elkaar veranderen
  • Resonantie transformeert altijd.          

De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:

  • Een unieke studie- en oefentool
  • Nooit meer iets twee keer studeren
  • Haal de cijfers waar je op hoopt
  • 100% zeker alles onthouden
Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.
Trustpilot-logo