Startpagina / Samenvattingen / Class notes - Cultuurwetenschappen in de publieke arena / rosa-versnelling-sennett

De Neoliberale prestatiemaatschappij - Tekst M-2 Van den Bergh

Q: Welke drie dimensies kent Rosa die de moderniteit (maatschappelijke versnelling) kenmerken?

Technische versnelling > transport, communicatie, productie. Versnelling sociale verandering > Arbeidssfeer, onderwijs Versnelling levenstempo > Meer handelingen in dezelfde tijd. Deze drie niveaus zijn verstrengeld en beïnvloeden elkaar.

Q: Welke gevolgen heeft de drieledige versnelling volgens Rosa?

Desynchronisatie > Ritmes vallen niet meer samen (Je werktempo valt niet meer samen met privétempo) Desintegratie > gemeenschappen vallen uit elkaar. Verstarring

35 belangrijke vragen over De Neoliberale prestatiemaatschappij - Tekst M-2 Van den Bergh

Welke drie dimensies kent Rosa die de moderniteit (maatschappelijke versnelling) kenmerken?

Technische versnelling > transport, communicatie, productie.
Versnelling sociale verandering > Arbeidssfeer, onderwijs
Versnelling levenstempo > Meer handelingen in dezelfde tijd.

Deze drie niveaus zijn verstrengeld en beïnvloeden elkaar.

Wat is Rosa's kerngedachte?

Deze drieledige versnelling is in de laatmoderne tijd een systeem geworden dat zichzelf aandrijft.

Welke gevolgen heeft de drieledige versnelling volgens Rosa?

Desynchronisatie > Ritmes vallen niet meer samen (Je werktempo valt niet meer samen met privétempo)
Desintegratie > gemeenschappen vallen uit elkaar.
Verstarring

Op welke paradox van ons tijdperk wijst Rosa?

We kampen met een chronisch tijdgebrek, terwijl welvaart en technologie juist voor veel tijd hebben gezorgd.

Kenmerkend voor de moderniteit is volgens Rosa de 'vertijdelijking van het leven', wat bedoelt hij hiermee?

Je leven wordt een tijdproject.

Je leven krijgt een tijdlijn > studeren - werken - gezin - pensioen.
Waar wil ik zijn over vijf jaar?

Wat bedoelt Rosa met vertijdelijking van de tijd in de laatmoderniteit?

Tijd functioneert niet langer als een vaste structuur, maar wordt vloeibaar.
Het flexregime - waarbij continue flexibiliteit, aanpassing en bereikbaarheid worden verwacht - laat geen strak vooraf bepaald plan meer toe.
(flexibiliteit op het werk 24/7 bereikbaar etc)

Waarom is de grens van synchronisatie bereikt?

Vroeger konden instituten, ritmes, en normen mensen nog bij elkaar houden.
Maar het systeem raast te hard om iedereen in hetzelfde ritme te houden

Hoe ontwikkelt het laatmoderne individu zich in een 'situatieve' of 'transitoire' identiteit?

Vroeger verbond het verleden ons en bood de toekomst richting.
Maar nu maken we geen aanspraak meer op sociale synchronisatie, de toekomst wordt onvoorspelbaar.
Alleen het nu blijft over.
De mens vereenzelvigt zich niet meer met zijn rollen (werk, partner) maar zet ze instrumenteel in.
Je identiteit wordt iets dat je aan- of uitzet naar gelang de situatie.

Depressie is een pathologie van deze tijd. Wat wordt hiermee bedoeld?

Kernstoornis van de laatmoderniteit
Uitkomst van tijdsdruk kenmerkend is voor deze periode.
Gewaarwording van verstarring en toekomstloosheid.

Depressiviteit betekent niet alleen lijden, maar ook de tekenen des tijds kunnen lezen. Wat bedoelt Rosa hiermee?

Depressieve mensen zijn misschien wel extra gevoelig voor de pathologieën van de tijd:

Leegte
Versnelling
Gebrek aan richting
Verlies samenhang.

Ze ervaren scherper waar de samenleving wringt.

Hoe beziet Rosa depressie?

Een lijden getekend door autonomieverlies.

Waar verzet Rosa zich tegen?

Postmoderne lezingen die stellen dat het uiteenvallen van het zelf niet pathologisch, maar juist bevrijdend is.
Volgens die stroming zou de moderne eis van stabiliteit ook een keurslijf zijn.

Volgens Rosa is dat niet zo. > Je kunt niet geloofwaardig afscheid nemen van autonomie zonder te laten zien hoe subjectiviteit en politiek zonder autonomie zouden moeten werken.
Het stevigste fundament voor een kritische versnellingstheorie blijft de gebroken autonomiebelofte van de moderniteit.

Wat bedoelt Rosa met de gebroken autonomiebelofte van de moderniteit?

De moderniteit beloofde ons autonomie:

Zelfontplooiing
Maakbaarheid
Persoonlijke vrijheid

Maar door de versnellingslogica is die belofte gebroken.
We moeten autonoom zijn, maar de omstandighedenmaken het onmogelijk.

Wat vervangt de gebroken autonomiebelofte bij Rosa?

De oningeloste resonantiebelofte.

In aanloop naar zijn boek Resonanz ziet hij dat de fixatie op autonomie juist de versnelling voedt.

Meer controle
Meer bereik
Meer grip
Meer zelfsturing

Waar autonomie draait om beheersing, draait resonantie om relaties, wederkerigheid en geraakt worden.

Welke tegenstelling ruilt Rosa in?

Autonomie <-> vervreemding voor
Resonantie <-> vervreemding.

Autonomie - het paradepaardje van de moderniteit - jaagt juist versnelling, controle en zelfoptimalisatie aan.
Resonantie is de kunst van het geraakt worden.

Wat verstaat Rosa onder 'resonantie'?

Een betrekking tussen mens en wereld waarbij sprake is van drie zaken:

Responsiviteit > mens en wereld antwoorden op elkaar.
Eigenheid > Beide partijen houden hun eigen stem.
Openheid voor transformatie > De relatie verandert beide polen

Hoe beschouwt Rosa depressie?

Depressie = vervreemding
Vervreemding = verlies resonantie
Depressie = extreem resonantiegebrek

Hoe beschouwt de Franse socioloog depressie?

Depressie = autonomie-exces (teveel verantwoordelijkheid, teveel moeten, te weinig steun)
Dat betekent niet dat we minder autonomie moetenwillen, maar autonomie beter moeten ondersteunen met empowerment.

Wat is het belangrijkste verschil tussen Rosa en Ehrenberg

Rosa
We lijden aan gebrek aan relaties, we moeten richting resonantie.

Ehrenberg
We lijden aan teveel verantwoordelijkheid. Heruitvinden autonomie en ondersteunen.

Welke vier toekomstscenario's schetst Rosa in Beschleunigung?

1. Een nieuw evenwicht op hoger snelheidsniveau
     (politiek onhaalbaar, slechts tijdelijk)

2. Project moderniteit opgeven
    Onvoorstelbaar en lost synchronisatieprobleem niet op.

3. Ruk aan de noodrem
    Niet realistisch, wie moet dat doen? Je kunt           vooruitgangsgedachte niet met stilstand overeind houden.

4. Onverminderd doortuimelen in afgrond
    Meest waarschijnlijk.

Wat ziet Rosa als de kern van het probleem in de versnellingsmaatschappij?

Resonantiearmoede > een gebrek aan echte, wederkerige relaties met de wereld.

Welke vraag stellen zowel Sennett als Rosa?

De flexmens corrodeert (afbrokkelen van binnen) of precariseert (wordt wankel) omdat hij in een overgang zit?
Of is het juist een teken van zinloos verzet van laatmoderne individu dat postmodern moet worden?

Welke twee 'kerncompetenties' dient de flexmens te bezitten?

Het vermogen om het eigen verleden los te laten
Vertrouwen om fragmentatie te aanvaarden

Het globaliseringsproces dat na de ICT-revolutie intensiveerde leverde een 'netwerksamenleving' op die veel individuele flexibiliteit eist. Volgens Sennett ontstaat hierdoor een conflict tussen karakter en ervaring. Wat bedoelt hij hiermee?

Karakter > trouw, vasthoudendheid, levensverhaal met continuïteit
Ervaring > kortlopend, projectmatig, vluchtig?

Hoe kun je een samenhangend levensverhaal opbouwen in systeem dat je voortdurend dwingt het vorige hoofdstuk weg te gooien?

De kapitalistische korte-termijn-wereld maakt ons tot drifters. Wat bedoelt Sennett hiermee?

Drijven (meesleuren door stroom)
Stuurloosheid
Geen gedeeld verhaal, of lot

Als iedereen op zijn eigen vlotje dobbert, kan niemand nog zeggen: “dit is onze situatie, dit is ons probleem.”
En dat maakt collectieve solidariteit erg moeilijk.

Waarin verschilt de calvinistische ethiek van de flex-ethiek?

De calvinist werkte hard voor een hoger doel, stabiliteit en continuïteit.

De moderne flexmens werkt voor:

Korte termijnresultaten
Kansen pakken
Zichtbaarheid
Constante zelfvernieuwing.

Wat verstaat Sennett onder de driven man?

Werkt hard
Met zijn werk bewijst hij zich als mens.
Competitieve instelling
Mag niet genieten wat hij verwerft.
Alles in heden is middel voor uiteindelijke bestemming.

Door welk karaktertype wordt de driven man in huidige flex maatschappij vervangen?

Tactische teamspeler.

Waarom is er geen sprake van 'teamwork' bij de tactische teamspeler?

In de sport zijn de regels helder, maar in moderne organisaties

Veranderen de regels steeds
Men doet alsof men samenwerkt (maar in werkelijkheid concurrentie)

Dit vereist deep acting > je moet goed voor de dag komen en het spelletje behendig spelen.

Wat bedoelt Sennett met 'ironic man'

Iemand die zich voortdurend aanpast
Altijd masker draagt
Parkeert verlangens om in het team te passen
> constant inschikken 'vreet' aan ons karakter.

Strategische onthechting wordt zelfdestructief.

Wat kenmerkt het moderne tijdsregime volgens Rosa?

De mens heeft geen duidelijke morele verplichtingen meer (religieus) > we denken vrij te zijn.
Maar ondertussen worden we heimelijk gedisciplineerd door

deadlines
prestatiedruk
het idee steeds 'optimaal te leven'

Het is een onzichtbare structuur die ons gedrag stuurt.

Hoe wordt het 'goede leven' in de moderne tijd opgevat?

Leven rijk aan ervaringen
Ontwikkelde capaciteiten
Leven van zelfverwerkelijking

Maar...de wereld biedt meer dan we kunnen ervaren. Het gevolg is versnelling => vervreemding.

Wat beschouwt Rosa als een niet-vervreemd leven?

Resonantie

Hoe verandert Rosa's visie in Resonanz?

Depressie is geen autonomieverlies, maar vervorming va afstemming > ontstemming.
Radicale vervreemding door een gebrek aan resonantie.

Hoe duidt Rosa de depressie-epidemie?

Basale ontstemdheid, die leidt tot een diep isolement en intens onbehagen.

De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:

Cultuurwetenschappen in de publieke arena

Bekijk samenvatting

Een unieke studie- en oefentool
Nooit meer iets twee keer studeren
Haal de cijfers waar je op hoopt
100% zeker alles onthouden

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Onderwerpen die gerelateerd zijn aan De Neoliberale prestatiemaatschappij - Tekst M-2 Van den Bergh

flashcards
& notities