Cultuur als 'Kunst en Cultuur - Tekst Marieke Borren - Cultuur als kunst en cultuur - Adorno en Horkheimer: Freudo-Marxisme, cultuurindustie en negatieve dialectiek
17 belangrijke vragen over Cultuur als 'Kunst en Cultuur - Tekst Marieke Borren - Cultuur als kunst en cultuur - Adorno en Horkheimer: Freudo-Marxisme, cultuurindustie en negatieve dialectiek
Adorno en Horkheimer waren sterk geïnspireerd door Marx, maar waarin vonden ze dat de marxistische theorie (historisch materialisme) tekort schoot?
- Het gaf geen verklaring voor wat er tussen 1933 en 1945 in Duitsland (en daarbuiten) gebeurde
- Proletariaat ontketende géén revolutie, maar raakte in ban van facisme en nationaalsocialisme
Wat speelde voor Adorno en Horkheimer een belangrijkere rol?
Waarin verschillen Adorno/Horkheimer van Marx?
- Op grond dialectische opvatting van geschiedenis > kapitalisme ten dode opgeschreven.
- Proletariaat uitgebuit > opstand > revolutie > nieuwe samenleving.
Adorno/Horkheimer negatief
- Opkomst derde rijk > geen revolutie
- Proletariaat in ban van fascisme en nationaalsocialisme
- Hogere cijfers + sneller leren
- Niets twee keer studeren
- 100% zeker alles onthouden
Wat onderzoeken Adorno en Horkheimer in hun Dialektik der Aufklärung?
Wat komen Adorno en Horkheimer overeen met Marx?
Hoe kon het proletariaat in de ban raken van het fascisme? Adorno en Horkheimer keken hierbij vooral naar de bovenbouw (cultuur). Op welke factoren wezen ze?
- Gezinsleven (Freud)
- Ontstaan autoritaire persoonlijkheid: gevoelig gezag sterke leider
- Rol massamedia: film, reclame, radio, tv
Wat zorgde voor een 'vals bewustzijn' volgens Adorno en Horkheimer?
Proletariaat raakt 'bedwelmd' door dit systeem, en komt niet langer in opstand tegen bourgeoisie.
> Cultuurindustrie nieuwe opium voor het volk.
Welke kritiek hebben Adorno en Horkheimer op de Verlichting?
- Verlichting staat voor rede en vooruitgang.
- Rede is scheefgegroeid > instrumenteel (vooral in dienst efficiëntie, controle en nut.)
Waar tussen maakte de Duitse socioloog Max Weber een onderscheid in zijn rationaliseringstheorie?
- Instrumentele rationaliteit
- Waarderationaliteit
Wat verstaat Weber onder instrumentele rationaliteit?
Wat is de kern van instrumentele rationaliteit?
Wat beschouwt Weber als de natuur?
- Ons natuurlijke milieu (buitenwereld, Umwelt)
- De menselijke natuur (Innerlijk)
Wat is het gevolg van de dominantie van deze reductionistische opvatting van rationaliteit?
- Het zicht op de totaliteit, het geheel, gaat verloren.
- Verlichting keert zich tegen makers> negatieve dialectiek.
- Menselijke beheersdrang slaat om in vernietiging van dezelfde mens.
Welke gevolgen kan de dominante reductionistische opvatting van rationaliteit in onze tijd hebben?
- Ecologische crisis > Natuur slaat terug in Antropoceen
- AI maakt ons tot slaven.
Waarin verschilt Habermas (2e generatie) van Adorno en Horkheimer?
- Verlichting heeft niet gefaald, maar is nog niet af.
- Probleem is niet de rede, maar te veel nadruk op instrumentele rationaliteit
- Pleit voor communicatieve rationaliteit > redelijkheid ontstaat als mensen met elkaar in gesprek onderzoeken wat rechtvaardig is.
- Kracht rede ligt niet in beheersen van wereld, maar in dialoog tot goede beslissingen te komen.
Wat bedoelt Habermas met communicatieve rationaliteit?
Welke twee kritiekpunten zijn op Adorno en Horkheimers these te leveren?
- Mediaconsumenten voorgesteld als passieve slachtoffers, eenzijdige aandacht.
- Populaire cultuur voorgesteld als homogeen en homogeniserend geheel. (Doet geen recht aan veelvormigheid ervan.)
De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:
- Een unieke studie- en oefentool
- Nooit meer iets twee keer studeren
- Haal de cijfers waar je op hoopt
- 100% zeker alles onthouden















