Startpagina / Samenvattingen / Class notes - Ziek of zwak? / kunstenaar-romantisch-verbeelding

Stigma omgedraaid: ziekte en romantisering - Tekst Maarten Doorman

40 belangrijke vragen over Stigma omgedraaid: ziekte en romantisering - Tekst Maarten Doorman

Welke kunstenaars worden sinds mensenheugenis beschouwd als helden?

Michelangelo, Leonardo da Vinci
Homerus, Virgilius en Ovidius

Wanneer wordt het persoonlijke leven met het kunstenaarschap vermengd?

De Romantiek

Hoe werd voor het einde van de 18 eeuw tegen kunst aangekeken?

Het was eerder een vak of wetenschap.
Zo waren schilders eerder een soort handwerkers. Net als musici, die zorgden voor vermaak.

Hoe verschilde de lading van het woord 'kunstenaar' in vergelijking met voor en na het einde van de 18e eeuw?

Voor einde 18e eeuw > beoefenaar vak
Na einde 18e eeuw > schepper/genie

Welke vier ontwikkelingen zorgden voor een veranderende opvatting in wat kunst is?

Opkomst verbeeldingskracht
Ontstaan expressie in de kunsten
Cultus van het genie
Beleden en verworven onafhankelijkheid kunstenaar

Wat vond men sinds de oudheid belangrijk in de kunsten?

Navolging van de klassieke idealen.
Poetica Aristoteles, Ars poetica Horatius
Klassieke verhalen als uitgangspunt, imitatie werkelijkheid.

Welke opvatting hadden dichters zoals Boileau en La Fontaine?

De Oudheid is hooguit te evenaren, nooit te overtreffen.

Welke gedachte wordt aangetroffen in Charles Perraults Parallele?

Criteria kunst hangen af van smaak, worden dus mede bepaald door tijd waarin ze voorkomen.

Was er naast imitatio, nabootsing, ook iets nieuws verzinnen niet cruciaal voor de kunsten?

Hoe veranderde de opvatting over verbeeldingskracht in Engeland?

Het spontane, creatieve vermogen van de dichter werd gewaardeerd.
Verzinnen is niet meer liegen, maar juist de waarheid spreken.

Wanneer neemt de verbeelding in Duitsland een hoge vlucht?

Einde 18e eeuw, begin 19e eeuw > Duits Idealisme

Waarin verschillen Fichte en Schilling in hun opvatting over de scheppende natuur?

Fichte > scheppende natuur ligt in subject
Schilling > scheppende natuur vooraf aan alle kennis

Waarom is de verbeelding van de kunstenaar toch cruciaal bij Schilling?

Scheppende activiteit van de natuur is bij hem identiek aan die van de mens.

Hoe kan de expressie in de kunsten beschouwd worden?

Verbeelding geen samenraapsel van bizarre verzinsels, maar transformeert wereld door iets zichtbaar te maken, wat eerst onzichtbaar was. En verandert haar.
Schilder niet alleen schilderen wat hij ziet, maar vooral ook wat hij in zichzelf ziet.

Waarmee hangt de verschuiving van imitatie naar expressie mee samen?

De gevoelscultus van de 18e eeuw > briefromans van het sentimentalisme, religieuze gevoelsleven piëtisme.

Welke belangrijke vraag werd gesteld toen de aanspraak op natuurgetrouwheid was verdwenen?

Is het de kunstenaar ernst?
Kunnen we het werk van zijn verbeelding serieus nemen?

Welke disciplines werden het hoogste gewaardeerd?

Muziek en poëzie.
> beantwoorden het meest aan romantische verlangen spontaniteit. Taal die niet lijdt onder de materialiteit waaraan schilderkunst gebonden is.

Waarom kent Lessing de dichtkunst een hogere waardering toe?

Verbeelding, subjectieve trekken. Dichtkunst veranderde zelf ook van karakter > beschrijvende en moraliserende functie werd ingeruild voor persoonlijke uitdrukking innerlijk.

Hoe wordt de kunstenaar als genie beschouwd?

Geniaal, maar ook irrationeel (Schopenhauer)
Bemiddeling verstand en verbeelding > iets komt tevoorschijn dat niet in begrippen te vatten is (Kant)
Diabolische trekken > tweede schepper. Bovennatuurlijk

Noem enkele kenmerken van de kunstenaar als genie.

Eenzaam, wereldvreemd, miskenning.
Overgevoelig, ziekelijk

Welke gevolgen had deze vernieuwde vrijheid voor de kunstenaars?

Verlies traditionele bronnen van inkomsten en privileges, krijgt nieuwe maatschappelijke status tegenover burgerij.
Burgerij publiek, maar ook ten diepste door hem veracht. (Vertegenwoordiging macht, domheid en materialisme)

Wat is de Boheme en waar is het ontstaan?

In Parijs, midden 19e eeuw als anti-burgerlijke levenswijze voor jonge kunstenaars, die zich met de zelfkant en het exotische associëren.
Levenswijze kunstenaar belangrijker dan werk.

Welke filosofen nemen afstand van het idee van romantische kunstenaar?

Nietzsche en Schopenhauer

Hoe neemt Schopenhauer afstand van romantische kunstenaar?

Schouwen platoonse Ideeën, los van individualiteit en veranderlijkheid.
Kunstwerken verwijzen naar wezen verschijnselen of mensen > klassen.
Klassen geen abstractie, maar opgevat als voorafgaand aan de ervaring.
Aandacht vooral voor esthetische objecten en niet wat de kunstenaar wil uitdrukken > gericht op beschouwer.

Welke twee samenhangende tendensen vallen op in de benaderingen van Schopenhauer en Nietzsche?

Contemplatieve houding > kunst als representatie werkelijkheid, wat kunstenaar zichtbaar kan maken.
Wantrouwen tegenover de kunstenaar. (Vooral Nietzsche)

Hoe neemt Nietzsche afstand van romantische kunstenaar?

Het dionysische en Apollinische moeten elkaar bestrijden en in evenwicht houden.
Gepaard met wantrouwen en dubbelzinnigheid.

Waartegen begon een aantal avant-gardisten zich begin vorige eeuw steeds meer tegen af te zetten?

Het idee dat kunst een vorm van expressie zou zijn.
Er kwam een hang naar objectiviteit, representatie visuele werkelijkheid.
Artistieke eigenheid schilder ondergeschikt.

Hoe wordt in de literatuur afgerekend met het romantische kunstenaarschap?

De wereld is in taal vervat, dichter doet uit de taal van de wereld alleen een greep, die door de lezer weer vertaald wordt.
Geen sprake meer van expressie.

Hoe wordt in de muziek afgerekend met het romantische kunstenaarschap?

Vorm en inhoud zijn een, muziek kan sterke gevoelens oproepen, maar kunnen nooit een uitdrukking zijn van de gevoelens van de kunstenaar.

Wat wordt bedoeld met formalisme in literatuur en kunst?

Benadering die nadruk legt op de formele eigenschappen van het werk: structuur, stijl en techniek. Dus niet inhoud, betekenis, of historische context.

Wanneer wordt het formalisme toonaangevend?

20e eeuw > verweven met modernisme

Wanneer ontplooide deze op tekst gerichte benadering van de literatuur zich?

Eind 20e eeuw > postmoderne vormen literatuurwetenschap.

Wat noemde Clive Bell 'de significante vorm'?

Een objectief vaststelbare en te expliciteren visuele kwaliteit.
Een perspectief gericht op het kunstwerk, dat sterke verwantschap vertoont met de houding van de New Critics

Wat vormde een reactie op het symbolisme?

Meer gerichtheid op de vorm en het werk
Ideaaltype van kunstenaar als scheppend genie boet aan geloofwaardigheid in.

Wat is een van de grondtrekken van de avant-garde / modernisme?

Protest tegen distantie ten opzichte van maatschappij en het leven

Is de romantische kunstenaar verdwenen, zoals modernisten en postmodernisten beweren?

Nee, kijk maar naar het werk van Jeff Koons of Tracey Emin.
Ook uit vrijwel alle romans en poëzie spreekt nog persoonlijkheid schrijvers, (interviews, documentaires, biografieën)

Waarom betekent het verzet tegen de kunstenaarskunst geen afscheid van de romantische orde?

Uitdrukking ideeën achter het werk wordt cruciaal.
Deze ideeën kunnen niet zonder commentaar van de kunstenaar uit het werk worden gehaald.

Welke kritiek had Roland Barthes?

De kunstenaar sluit het werk af voor interpretatie, auteur legt er een definitieve betekenis aan op, die werk van lezer afschermt.

Hoe wordt de kritiek van Roland Barthes ondervangen?

De verklaringen en anekdotes van de auteur zijn vaak dubbelzinnig.

Wat wordt gezien als een verklaring voor de onuitroeibaarheid van de mythe van de geniale kunstenaar?

Het gebruik van ironie.

Welke verschillen zijn er met de kunstenaar van nu en zijn romantische voorganger?

Kunstenaar niet meer man. Verdwijning oppositie mannelijk actieve en vrouwelijke passieve.
Kunstenaarschap vergroeit meer met helden deze tijd. Staan ver af van de spirituele romantische kunstenaar van toen.
Kunstenaar meer merk of hype, minder ironie.

De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:

Ziek of zwak?

Bekijk samenvatting

Een unieke studie- en oefentool
Nooit meer iets twee keer studeren
Haal de cijfers waar je op hoopt
100% zeker alles onthouden

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Studiemateriaal generieke omslagafbeelding