Startpagina / Samenvattingen / Van Utopia tot Vloedland / sf-literair-sciencefiction

Opkomst van de dystopie speculatieve fictie: 20e eeuw - Dautzenberg: SF en literatuurwetenschap, geschiedenis en problemen - Het evaluatie-probleem

Q: Wat verwijten linkse critici sciencefiction voortdurend?

Het onvermogen om werkelijk nieuwe toekomsten en maatschappijvormen te verbeelden.

Q: Waarom is het argument over wetenschap problematisch?

Omdat wetenschapsfictie maar een klein deel van sf vormt.

31 belangrijke vragen over Opkomst van de dystopie speculatieve fictie: 20e eeuw - Dautzenberg: SF en literatuurwetenschap, geschiedenis en problemen - Het evaluatie-probleem

Voor welke auteur geldt dat hij zowel literair erkend wordt, als tot de SF behoort?

H.G.Wells

Hoe worden andere literaire werken met SF-kenmerken buiten de SF-wereld behandeld?

Ze worden zelden of nooit als SF erkend.

Hoe reageren SF-auteurs op literaire minachting?

Ze verdedigen hun genre, benadrukken belang ervan.

Welke twee argumenten voeren sf-auteurs vaak aan ter verdediging?

SF bereidt lezer voor op toekomstige veranderingen SF maakt vertrouwd met een wereld gedomineerd door wetenschap en techniek.

Waarom zijn deze argumenten volgens de tekst twijfelachtig?

Ze baseren zich slechts op eendeel van het genre:

Toekomstfictie
Wetenschapsfictie

Waarom gaat het argument over ‘toekomstvoorbereiding’ vaak mank?

Omdat de doorsnee toekomstroman slechts nominaal toekomstig is. Toekomst vaak verbeeld als feodaal verleden, of vereeuwigd Amerikaans-kapitalistisch heden.

Wat verwijten linkse critici sciencefiction voortdurend?

Het onvermogen om werkelijk nieuwe toekomsten en maatschappijvormen te verbeelden.

Waarom is het argument over wetenschap problematisch?

Omdat wetenschapsfictie maar een klein deel van sf vormt.

Welke twee kanten heeft sciencefiction volgens de tekst?

Een aura van sterke rationaliteit (wetenschappelijke termen)
Sterke aanwezigheid van pseudowetenschap en occultisme

Wat verklaart deze ambiguïteit?

De afkeer van literatuurwetenschappers, als de plotselinge populariteit bij grote publiek en deel academici.

Waarin verschilt de afkeer van SF van die van de detective?

De afkeer van SF is niet alleen literair, maar ook ideologisch.

Waarom verdwijnt deze afkeer bij sommige literatuurwetenschappers in de jaren 60–70?

Omdat sciencefiction zelf verandert, niet omdat men meer van natuurwetenschap ging houden.

Welke SF-vorm raakt in deze periode uit de mode, en wat komt daarvoor in de plaats?

De 'harde' SF raakt uit de mode, daarvoor komt de 'New Wave' voor terug.

Waarom is dit slechts een deel van de verklaring voor de groeiende belangstelling?

Er speelden ook bredere culturele ontwikkelingen > wederopbloei van het irrationalisme in de jaren zestig.

Welke sf-auteurs waren vooral populair bij het grote publiek?

Jack Vance, en A.E. Van Vogt.

Welke sf-film bereikte als eerste een groot publiek én lof van critici?

2001: A Space Odyssey, Stanley Kubrick

Hoe gaan sf-tijdschriften om met genregrenzen?

e maken weinig praktisch onderscheid tussen sf, horror en fantasy.

Welke functie heeft wetenschap binnen deze SF?

Alibi voor rationaliteit. (SF gebruikt wetenschappelijke begrippen m om mythische, angstgedreven of magische motieven een schijn van rationaliteit te geven, zonder deze werkelijk kritisch of wetenschappelijk te doordenkenen.)

Waarom is de vraag naar de literaire waarde van SF als genre zinloos?

Omdat een genre op zichzelf niet waardevol of waardeloos is, alleen individuele werken zijn dat.

Hoe moet de waardevraag dan wél worden gesteld?

Of sciencefiction belangrijke werken heeft voortgebracht.

Kan die vraag bevestigend worden beantwoord bij een brede definitie van sf?

Ja, vooral wanneer utopische romans worden meegerekend.(George Orwell, Ernst Jünger)

Welke vervolgvraag blijft bestaan, zelfs als deze werken literair waardevol zijn?

Waarin zij als SF waardevol zijn. (Wat draagt het SF-element hieraan bij? Schijnprobleem > genres krijgen hun waarde alleen via individuele werken.)

Welke structurele moegelijkheden onderscheidt SF?

Ze functioneert als toekomstroman.
Kan zich bezighouden met exacte wetenschappen

Wat is het kernonderwerp van SF in enge zin?

De invloed van wetenschap op menselijke beschaving.

Met welke twee subgenres hangt de eschatologische fictie nauw samen?

Toekomstfictie Wetenschapsfictie

Waar speelt eschatologische fictie meestal?

In de (nabije) toekomst.

Waardoor wordt de ondergang in eschatologische fictie meestal veroorzaakt?

Door menselijk falen.

Welke ultieme situatie wordt in eschatologische fictie getoond?

De ondergang van de mensheid als soort.

Welke mogelijkheden benut het heelalverhaal?

De beschrijving van een bizarre beschaving als satire op onze eigen samenleving.
Verbeelding absolute eenzaamheid: alleen tussen de sterren.

Welke krachten ondermijnen het ideaal van sciencefiction?

Commercie, fandom en prijzen.

Wat is de impliciete slotconclusie?

Dat sciencefiction een hoog kritisch potentieel heeft,
maar daar structureel zelden aan voldoet.

De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:

Van Utopia tot Vloedland

Bekijk samenvatting

Een unieke studie- en oefentool
Nooit meer iets twee keer studeren
Haal de cijfers waar je op hoopt
100% zeker alles onthouden

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Studiemateriaal generieke omslagafbeelding