Startpagina / Samenvattingen / Van Utopia tot Vloedland / sf-literatuur-19e

Opkomst van de dystopie speculatieve fictie: 20e eeuw - Dautzenberg: SF en literatuurwetenschap, geschiedenis en problemen - Het genese-probleem

30 belangrijke vragen over Opkomst van de dystopie speculatieve fictie: 20e eeuw - Dautzenberg: SF en literatuurwetenschap, geschiedenis en problemen - Het genese-probleem

Wat is de kern van de fan-opvatting over SF?

SF wordt bepaald door een aantal motieven en thema's (robots, maanreizen, ondergang aarde.)

Wat is het gevolg van deze redenering voor de oudere literatuur

Alle oudere werken met zulke motieven worden tot SF gerekend.

Wanneer zijn elementen als robots, ondergrondse rijken en ondergang aarde, wél SF-elementen?

Wanneer ze geplaatst kunnen worden binnen een technisch-wetenschappelijk wereldbeeld: wanneer we kunnen erkennen dat ze in principe mogelijk zijn.

Wat is het nut om SF-elementen in oudere literatuur te onderzoeken?

Je kunt dan aantonen dat SF verbonden is met fantastische literatuur en niet uit het niets is ontstaan.

Wat is de volgende kernvraag als SF in de 19e eeuw ontstaat?

Welke plaats neemt het in binnen de fantastische genres?

Welke tweedeling hanteren 'verdedigers' van SF?

Rationele fantastische literatuur (utopie, soms imaginaire reis)
Irrationele fantastische literatuur (sprookje)

Wie heeft deze visie theoretisch onderbouwd?

Darko Suvin.

Waarom is Frankenstein een overgangswerk?

Het combineert Gothic novel-elementen (spoken, duistere kastelen) met rationele verklaring (toepassing elektriciteit in monster.)

Welke nieuwe genres ontstaan in de 19e eeuw volgens deze visie?

SF als rationele fantastische literatuur (Jules Verne)
Psychologische griezelverhaal als opvolger sprookje en mythes (Edgar Allan Poe)

Wat is de alternatieve visie in de Duitse (linkse) geschiedschrijving?

SF staat los van utopie.

Hoe worden Vernes romans daarin geïnterpreteerd?

Het is geen utopische roman die op wetenschap en techniek is gebaseerd.
Het is een imaginair reisverhaal dat middels wetenschap en techniek in een modern jasje is gestoken.

Wat ontbreekt in deze visie in SF?

Een 'Theorie der Gesellschaft'

Waarom zijn beide besproken opvattingen over SF volgens de tekst onjuist?

Verdedigers > baseren zich vooral op wetenschapsvariant SF
Tegenstanders > SF als triviale massacultuur.

Wat is een beter uitgangspunt voor SF als genre?

Het is een heterogeen mengsel van verschillende vormen. (SF behoort deels tot utopische traditie)

Waarom is de veronderstelde rationaliteit van SF onhoudbaar?

Wetenschap en techniek zijn lang niet altijd centraal aanwezig. (Geavanceerde technologieën zijn meer terloops genoemde hulpmiddelen.)
Wetenschap vaak als verhulling irrationaliteit (waanzinnige geleerde kweekt reuzespinnen)

Wat is volgens de tekst noodzakelijk voor serieuze geschiedschrijving van SF?

Juiste afbakening en onderverdeling genre.

Welke twee tradities bestaan binnen de SF?

De Verniaanse en Welliaanse traditie.

Hoe wordt SF in de 19e eeuw gekarakteriseerd?

Homogeen genre, niet afgescheiden van andere literatuur.

Op welke twee manieren hielden 19e eeuwse romanciers zich bezig met de opkomst van techniek?

Beschrijving feitelijke invloed techniek
Extrapoleren toekomstige technische ontwikkeling. (welke invloed op maatschappij en mensen?)

Welke twee manieren om techniek te benaderen onderscheiden Verne en Wells?

Technisch optimistisch (Verne)
Sociaal pessimistisch (Wells)

Waarom varieerden Vernes ‘voyages extraordinaires’ sterk in setting?

Ze konden zich afspelen op aarde (bijv. door Rusland) of in de ruimte (zonnestelsel).

Hoe zag Wells zijn eigen romans?

Als sociale romans die soms actuele, soms toekomstige thema’s behandelen.

Waar en wanneer wordt sciencefiction een afgescheiden ‘ghetto-genre’?

In de Amerikaanse pulpindustrie, vooral vóór WOII. (Vooral gebaseerd op Jules Verne)

Wat gebeurt met de sociale toekomstroman in de trant van Wells?

Die blijft bestaan, maar wordt geen SF genoemd.

Wat is het globale inhoudelijke verschil tussen pulp-SF en Wellsiaanse toekomstromans?

Pulp-SF = technisch en optimistisch
Wellsiaans = sociaal en pessimistisch

Hoe verhoudt de Amerikaanse pulp-SF zich tot andere literatuur?

Geheel onafhankelijk van literaire stromingen.

Geldt dit ook voor SF buiten de pulps?

Nee, literaire toekomstromans zijn wel degelijk verbonden met 20e eeuwse stromingen.

Wat is het verschil tussen triviale en literaire toekomstromans?

Triviale romans staan los van literaire ontwikkelingen. Literaire toekomstromans moeten in relatie tot hun tijd worden gelezen.

Met welke twee problemen kampt een geschiedschrijver van SF?

De enorme hoeveelheid pulp-SF structureren.
Dit kader is ongeschikt om niet-pulp-SF in te beschrijven.

Wat is de kernconclusie van het voorafgaande?

Sciencefiction ontwikkelt zich langs twee tradities (Verne vs. Wells) en twee circuits (pulp en literair), wat de geschiedschrijving complex maar onvermijdelijk pluralistisch maakt.

De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:

Van Utopia tot Vloedland

Bekijk samenvatting

Een unieke studie- en oefentool
Nooit meer iets twee keer studeren
Haal de cijfers waar je op hoopt
100% zeker alles onthouden

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Studiemateriaal generieke omslagafbeelding