Veroudering vanuit een klinisch perspectief - Psychologische interventies
23 belangrijke vragen over Veroudering vanuit een klinisch perspectief - Psychologische interventies
Wat is mediatieve cognitieve gedragstherapie?
- Mediatieve cognitieve gedragstherapie: Specifieke vorm van cognitieve gedragstherapie waarbij de cliënt indirect wordt behandeld via mediatoren.
- Mediatoren: Personen in de directe omgeving van de cliënt, zoals familieleden, verpleegkundigen of zorgteams.
- Behandeling via mediatoren: De therapeut geeft aanwijzingen aan de mediator, die zelf gedragingen uitvoert die de therapie ondersteunen.
- Toepassing: Wordt zowel in zorginstellingen als in de thuissituatie steeds vaker gebruikt.
Wat is het doel van mediatieve gedragstherapie?
Wat kunnen de oorzaken van een mislukte interventie zijn?
- Goed uitgevoerde interventies: Maak een nieuwe functieanalyse en kies nieuwe interventies.
- Slecht uitgevoerde interventies: Bied extra uitleg of oefen via rollenspellen.
- Niet-helpende gedachten en emoties: Ondersteun mediatoren met cognitieve technieken om hun motivatie en gedrag te verbeteren.
- Hogere cijfers + sneller leren
- Niets twee keer studeren
- 100% zeker alles onthouden
Wat is het doel van cognitieve interventies in mediatieve behandeling?
- Doel is de afname van probleemgedrag van de cliënt door invloed op de reacties van de mediator.
- Gedachten, gevoelens en gedrag (g-g-g) van de mediator worden beïnvloed door het probleemgedrag van de cliënt, wat consequenties heeft voor de behandeling.
- Verschillende zorgteamleden kunnen verschillend denken over het probleemgedrag, wat leidt tot variatie in reacties en het versterken van probleemgedrag.
Uit welke stappen bestaan cognitieve interventies bij mediatieve behandeling?
- Uitleg van de invloed van gedachten op gevoelens en gedrag, niet de situatie zelf.
- Identificeren van negatieve gedachten over het probleemgedrag en het zoeken naar alternatieve gedachten.
- Registratie van gevoelens en gedragingen van de mediator bij het probleemgedrag om een baselinemeting te krijgen.
- Uitdagen van niet-helpende gedachten en formuleren van alternatieve, helpende gedachten.
- Gebruik van verbeeldingstechnieken en ggg-schema’s (gedachte-gedrag-gevoel) om alternatieve gedachten te verkennen.
- Evaluatie van de effectiviteit van de nieuwe gedachten tijdens de sessies.
Wat zijn uitdagingen bij mediatieve therapie?
- Het gebruik van functieanalyses bij dementie-interventies is nuttig, maar de effectiviteit van interventies is niet altijd bewezen.
- Stimuluscontrole en differentiële bekrachtiging verminderen probleemgedrag en vergroten gewenst gedrag bij mensen met dementie, maar consistentie in uitvoering is een uitdaging.
- Scholing in leertheoretische technieken versterkt de competenties van verzorgers, wat leidt tot beter omgaan met probleemgedrag.
- Cursussen zoals de ABC-cursus bieden een effectief raamwerk voor mediatieve therapie en kunnen de communicatie tussen verzorgers en ouderen verbeteren.
Wat is het belang van zorgteambegeleiding bij mediatieve therapie?
- Structurele begeleiding van zorgteams door therapeuten is noodzakelijk voor het succes van het gedragsbehandelplan.
- Trainingsprogramma’s voor zorgverleners leiden tot vermindering van gedragsproblemen bij mensen met dementie.
Wat is het nut van herinneringen ophalen?
Wat zijn sekseverschillen bij reminiscentie?
- Vrouwen halen vaker herinneringen op, herinneren zich meer details, en hebben emotionele herinneringen die samenhangen met relaties en identiteit.
- Mannen herinneren zich vaker persoonlijke resultaten en objectieve feiten.
- Deze verschillen kunnen deels komen door de manier waarop ouders met jongens (concreet en zakelijk) en meisjes (uitgebreid en evaluerend) praten over herinneringen.
- Mannen hebben baat bij het bespreken van objectieve feiten (instrumentele reminiscentie), terwijl vrouwen baat hebben bij het bespreken van de betekenis van ervaringen (integratieve reminiscentie).
Wat valt op qua persoonlijkheidstrekken en reminiscentie?
- Extraversie gaat samen met vaker herinneringen delen met anderen.
- Neuroticisme gaat samen met herinneringen ophalen vanuit bitterheid.
- Openheid voor ervaringen leidt tot herinneringen die helpen bij identiteitsvorming, probleemoplossing en voorbereiding op de dood.
Wat zijn contextuele factoren bij reminiscentie?
- Omgeving en cultuur spelen een grotere rol in reminiscentiestijlen dan eerder werd aangenomen.
- Afro-Amerikanen blikken vaker actief terug op hun leven dan witte Amerikanen.
- Mensen halen vaker herinneringen op in tijden van veranderingen in hun leven.
Wat is bekend over geestelijke gezondheid en reminiscentie?
- Onderzoek toont aan dat reminiscentie en life review belangrijk zijn voor ouderen, om zingeving, welbevinden en controle over het leven te behouden, vooral bij verlieservaringen.
- Terugblikken op het eigen leven helpt continuïteit, grip en levenstevredenheid te behouden.
- De manier van herinneringen ophalen (reminiscentiestijl) is belangrijker voor geestelijke gezondheid dan de frequentie.
- Positieve functies van reminiscentie (instrumentele en integratieve) ondersteunen geestelijke gezondheid, terwijl bittere herinneringen of herinneringen uit verveling slechtere gezondheid bevorderen.
- Sociale functies hebben een indirecte invloed op geestelijke gezondheid, afhankelijk van hoe herinneringen in relaties worden gedeeld.
Wat is de doelgroep en het werkingsmechanisme van life review?
- Life-reviewtherapie is effectief voor verschillende groepen ouderen, met grotere effecten bij degenen met een klinische depressie of chronische ziekten.
- Het bevordert emotieregulatie, zingeving, ego-integriteit, controle, sociale processen en vermindering van rumineren.
- Het helpt verlieservaringen, conflicten en schuldgevoelens te verwerken, en leidt tot een vernieuwd gevoel van controle en betekenis in het leven.
- In groepsinterventies bevorderen sociale processen zoals groepssfeer en openheid de effectiviteit.
- Het verminderen van rumineren draagt bij aan de effectiviteit, maar kan ook verergeren als het proces niet goed wordt gemonitord.
Wat zijn belangrijke vaardigheden voor therapeuten bij life review?
- Faciliteren en structureren: Gesprekken op gang brengen, structuur aanbrengen, afdwalen voorkomen, thema's behandelen, en groepsprocessen bewaken.
- Actief en empathisch luisteren: Begrip tonen, onderliggende emoties herkennen, positieve openingen ontdekken, non-verbale signalen oppikken en verbanden leggen.
- Specifieke therapeutische vaardigheden: Bij psychopathologie, zoals depressie of angst, is het noodzakelijk om life review te combineren met andere therapieën om emotionele blokkades en conflicten te verwerken en integreren.
Wat is oplossingsgerichte psychotherapie?
- Oplossingsgerichte psychotherapie is niet bedoeld voor klachten en diagnoses, maar voor krachten en oplossingen.
- Via exploratie van uitzonderingen mobiliseren cliënten hun persoonlijke hulpbronnen om de gewenste doelen te bereiken.
- De speciale aandacht die deze therapie schenkt aan de samenwerkingsrelatie binnen het behandelproces, beperkt stagnatie en uitval.
- Oplossingsgerichte psychotherapie bevordert de autonomie en draagt bij aan empowerment door te benadrukken dat cliënten de experts zijn als het gaat om hun eigen leven.
- Oplossingsgerichte psychotherapie is kortdurend, doet relatief weinig aanspraak op het geheugen en ziekte-inzicht, en kan zo nodig mediatief worden toegepast.
Wat zijn problemen volgens oplossingsgerichte psychotherapie?
- Problemen zijn niet-succesvolle pogingen om levensmoeilijkheden op te lossen.
- Het is niet nodig om veel over het probleem te weten om het te kunnen oplossen. Probleem en oplossing hebben vaak weinig met elkaar te maken, en één oplossing lost soms meerdere problemen op.
- De antwoorden van de cliënt hangen af van de vragen van de therapeut. Wie vraagt naar problemen krijgt problemen te horen, wie vraagt naar oplossingen krijgt oplossingen te horen. Het is belangrijk dat de therapeut de juiste vragen stelt.
Wat is het minimalistisch ideaal van OGT?
- Oplossingsgerichte therapie richt zich op minimale theorie, interventies en sessies, met als doel cliënten snel weer zelfstandig verder te laten gaan.
- Elk gesprek wordt als mogelijk laatste gesprek beschouwd, tenzij de cliënt verdere hulp wenst.
Wat is het stapsgewijs proces van OGT?
- Dit; Protocol voor eerste en vervolggesprekken (Bannink, 2013):
- Van het huidige probleem naar het gewenste toekomstdoel.
- Opsporen van uitzonderingen (momenten die al lijken op het gewenste resultaat).
- Vinden van oplossingen en krachten (gedrag en ideeën die bijdragen aan succes).
- Vooruitgang zichtbaar maken via schaalmetingen.
Wat is het protocol voor het eerste gesprek?
- Dit;
- Kennismaking: Bespreken van werkwijze (probleemgericht of oplossingsgericht) en positieve aspecten uit het leven en eventuele veranderingen sinds aanmelding (pre-session changes).
- Probleem en doel: Erkenning voor het probleem, verkenning van eerdere oplossingen en doelformulering via de wondervraag.
- Uitzonderingen: Identificeren, versterken en herhalen van momenten die lijken op het gewenste resultaat (EARS-methode).
- Schaalvraag: Vaststellen waar de cliënt nu staat en wat hielp om daar te komen.
- Volgend teken: Bepalen van een concreet en positief teken van vooruitgang.
- Afsluiting: Complimenten, passende suggesties (afhankelijk van de samenwerkingsrelatie), en vraag naar een eventuele vervolgafspraak.
Wat is het protocol voor het vervolggesprek in OGT?
- Dit;
- Nieuwe uitzonderingen: Start met de vraag wat er beter ging sinds het vorige gesprek. Bij geen verbetering, specifieker doorvragen (dag na gesprek, enz.).
- EARS-methode: Bij uitzonderingen deze verder uitvragen en versterken (eliciting, amplifying, reinforcing, starting over).
- Copingvragen: Bij geen verbetering of achteruitgang vragen naar hoe de cliënt zich staande houdt, als indirecte complimenten.
- Schaalmeting: Toepassing volgens het protocol van het eerste gesprek, inclusief focus op voortgang.
- Afsluiting: Complimenten, eventuele suggesties, en vraag naar een volgend gesprek.
Wat is bekend over OGT bij cognitieve stoornissen?
- Dit; Oplossingsgerichte therapie bij ouderen met cognitieve stoornissen
- Toepasbaarheid: Mogelijk bij voldoende gesprekscontact en cognitieve capaciteiten.
- Voordelen:
- Focus op krachten en competenties → meer hoop, empowerment, minder uitval.
- Gebrek aan ziekte-inzicht en geheugenproblemen vormen geen grote belemmering.
- Verschil met probleemgerichte therapie:
- Oplossingsgericht volgt perceptie van cliënt; ziekte-inzicht niet vereist.
- Evocatie (informatie oproepen) in plaats van educatie (informatie aanreiken).
- Protocol: Aangepast protocol beschikbaar voor deze doelgroep.
Hoe moet er omgegaan worden met beperkingen en beperkt ziekteinzicht bij OGT?
- Wanneer gedrag niet meer haalbaar is door beperkingen (bijv. autorijden, zelfstandig koken), moet gezocht worden naar alternatieven om het doel te bereiken.
- Rerouten: Het proces van het zoeken naar andere manieren om vooruitgang te boeken als bepaald gedrag niet meer mogelijk is.
- Bij cliënten met gebrek aan ziekte-inzicht kan dit proces lastig zijn, omdat zij hun beperkingen vaak niet erkennen, wat de samenwerking en voortgang kan beïnvloeden.
Hoe kunnen hulpmiddelen en helpers ingezet worden bij OGT?
- Zo;
- Schaalmeting en geheugenondersteuning:
- De schaalmeting wordt visueel gemaakt om de voortgang bij te houden, met in elke sessie de nieuwe meting en de benodigde inzet.
- Aan het eind van de sessie wordt de cliënt gevraagd hoe het besproken onderwerp in herinnering gehouden kan worden, zodat de cliënt eigen verantwoordelijkheid kan nemen.
- Mediatieve ondersteuning door de omgeving:
- In intramurale settings ondersteunt het zorgteam; in de thuissituatie kunnen familie of mantelzorgers helpen.
- Ondersteuning omvat stimuleren, belonen en bekrachtigen van de cliënt, wat helpt om oplossingen te verankeren in het gedrag en de cliënt te versterken.
De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:
- Een unieke studie- en oefentool
- Nooit meer iets twee keer studeren
- Haal de cijfers waar je op hoopt
- 100% zeker alles onthouden















