Alcoholgerelateerde cognitieve stoornissen - PDF + studietaken

11 belangrijke vragen over Alcoholgerelateerde cognitieve stoornissen - PDF + studietaken

Alcoholinname blijkt een risicofactor te zijn voor het ontwikkelen van cognitieve stoornissen. Om hoeveel alcoholinname per week gaat het dan (minimaal)?

Een alcoholinname van meer dan 21 glazen per week.

Stel: je bent neuropsycholoog en je wil inzicht krijgen in het alcoholgebruik van meneer Jansen. Hij is sinds twee weken abstinent, maar was voorheen jarenlang een stevige drinker. Je vraag hem om een zelfrapportagelijst in te vullen over zijn alcoholgebruik in de laatste vier weken.
Is dit een betrouwbare manier om inzicht te krijgen in het alcoholgebruik? Licht je antwoord toe.

Nee, dit is waarschijnlijk niet betrouwbaar. Uit onderzoek blijkt dat cognitieve stoornissen van invloed kunnen zijn op zelfrapportagelijsten. Alcoholisten hebben de eerste zes weken van abstinentie vaak zeer veel moeite om een betrouwbare inschatting te maken van de hoeveelheid alcohol die ze in de periode daarvoor hebben gedronken. Dit komt waarschijnlijk door problemen met het verbale geheugen door het chronisch alcoholgebruik.

Conclusie neuropsychologische diagnostiek en cognitieve functies bij alcoholabstinentie

  • Neuropsychologisch functioneren na alcoholmisbruik verbetert doorgaans met de tijd van abstinentie, met herstel naar een redelijk stabiel niveau dat na 3 tot 5 weken kan optreden.
  • Verbale vaardigheden en ruimtelijk voorstellingsvermogen herstellen sneller, terwijl executief functioneren langer nodig heeft.
  • Goede voeding en thiamine zijn belangrijk voor herstel.
  • Het is essentieel om het neuropsychologisch functioneren van chronische alcoholisten gedetailleerd in kaart te brengen voor een goede, persoonsgerichte behandeling.
  • Voor betrouwbare neuropsychologische diagnostiek wordt een abstinentietermijn van minimaal 6 weken aangeraden, zodat de hersenen kunnen regenereren en een helder klinisch beeld kan worden verkregen
  • Hogere cijfers + sneller leren
  • Niets twee keer studeren
  • 100% zeker alles onthouden
Ontdek Study Smart

Welke termijn van alcoholabstinentie dient aangehouden te worden om op een verantwoorde manier neuropsychologische diagnostiek uit te voeren?

Er is een abstinentietermijn van tenminste zes weken vereist, zodat de door alcohol gegenereerde effecten geminimaliseerd worden.

Bij alcoholafhankelijke patiënten zijn er afwijkingen in de hersenen waar te nemen aan de hand van functioneel en structureel beeldvormend onderzoek. Om welke afwijkingen gaat het?

Er is cerebraal volumeverlies te zien, wat leidt tot cognitieve achteruitgang en veranderingen in het gedrag. Daarnaast zijn er disfuncties van de hippocampus, frontale cortex, basale kernen, gyrus cinguli, het cerebellum en hun verbindingen. Tenslotte zijn er ook afwijkingen te zien in de anterieure thalamuskernen in het geval van het syndroom van Korsakov.

Wat gebeurt er in de hersenen als er na langdurige afhankelijkheid voor een langere periode geen alcohol wordt genuttigd? Is herstel van eerder aangerichte hersenschade door alcoholgebruik mogelijk?

Dan kan er sprake zijn van herstel van de witte stof (remyelinisatie) waardoor het cerebraal volumeverlies zich kan herstellen. Er kan ook sprake zijn van celproliferatie in de hippocampus. Gelijktijdig neemt het hersenvocht weer af en worden de ventrikelruimtes weer kleiner. Na het stoppen van (overmatig) alcoholgebruik kan er dus herstel plaatsvinden.

Welke problemen kunnen zich voordoen bij cognitieve stoornissen ten gevolge van overmatig alcoholgebruik? En welke functies blijven hierbij relatief gespaard?

Onder andere: problemen met het reguleren van aandacht, het kortetermijngeheugen, visuospatiële functies, lichaamsstabiliteit, executieve functies (waaronder planning en organisatie, cognitieve flexibiliteit, inhibitie).
De taalvaardigheid en het declaratieve geheugen blijven redelijk gespaard.

In de beginfase van abstinentie kan het zijn dat sommige behandelprogramma’s of behandelingen niet (goed) aanslaan. Wat zou hiervan de reden kunnen zijn?

Het herstel van executieve functies is essentieel voor het succes van dit soort programma’s. Dit is meestal niet binnen enkele weken het geval. Daarom kan er beter een langere abstinentietermijn worden gehanteerd voordat programma’s worden aangeboden die een beroep doen op het executief functioneren.

Welke effecten heeft alcohol op het brein?

  • Alcohol (ethanol) inhibeert hersenactiviteit, wat kan leiden tot beperkte bewegingen en onduidelijke spraak.
  • Het zorgt voor een tijdelijke toename van dopamine en serotonine, wat een prettig gevoel geeft en sociale verbondenheid kan versterken.
  • Alcohol veroorzaakt een disbalans tussen remmende (inhiberende) en stimulerende (exciterende) neurotransmitters.
  • Het versterkt de werking van GABA (inhiberend) en beïnvloedt het glutamaatsysteem (exciterend, wordt verminderd door alcohol).

Wat is tolerantie en hoe ontstaat dit?

  • Alcoholtolerantie ontstaat als je over een langere periode aanzienlijke hoeveelheden alcohol nuttigt.
  • Alcoholgebruik leidt normaliter tot versterking van de werking van inhiberende GABA-neurotransmitters en remming van exciterende glutamaat-neurotransmitters.
  • Bij tolerantie zorgt langdurige inhibitie door alcoholgebruik er uiteindelijk voor dat de mate waarin de hersenen reageren op alcohol wordt versterkt.
  • GABA-gevoelige neuronen nemen dan af terwijl glutamaat toeneemt, om te compenseren voor de effecten van alcohol. Hierdoor ontstaat een disbalans waardoor steeds meer alcohol nodig is om de remmende werking te bereiken die tot het verdoofde gevoel leidt.

Wat zijn ontwenningsverschijnselen en hoe ontstaan deze?

Op het moment dat alcoholgebruik na lange tijd plots wordt gestopt, ontstaan er ontwenningsverschijnselen. Door de opgebouwde tolerantie is het brein overgestimuleerd, als de directe effecten van de alcohol uitblijven valt de remmende werking weg. Dit leidt tot ontwenningsverschijnselen zoals irritatie, verwarring, hallucinaties, trillingen en aanvallen.

De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:

  • Een unieke studie- en oefentool
  • Nooit meer iets twee keer studeren
  • Haal de cijfers waar je op hoopt
  • 100% zeker alles onthouden
Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.
Trustpilot-logo