Startpagina / Samenvattingen / Sociologen over onderwijs Inzichten, praktijken en kritieken / onderwijs-kansen-kansengelijkheid

Het onderwijsstelsel en kansengelijkheid: op zoek naar een meritocratie

Q: Uit welke onderdelen bestaat het 4 X 3 raster van eigenschappen van het onderwijsstelsel?

Uit drie functies en vier stelselkenmerken. Functies : Socialisatiefunctie Kwalificatiefunctie Selectie- en allocatiefunctie Stelselkenmerken : Differentiatie Beroepsoriëntatie Flexibiliteit Standaardisatie

9 belangrijke vragen over Het onderwijsstelsel en kansengelijkheid: op zoek naar een meritocratie

Wanneer spreken we over gelijke kansen vanuit een meritocratisch perspectief en vanuit een egalitaritisch perspectief?

Meritocratisch

“Leerlingen moeten gelijk behandeld worden volgens hun capaciteiten.”
Gelijke kansen bij de start
Verschillen kunnen bestaan en hebben hun plaats
Eigen meerwaarde creëren
Gedifferentieerde trajecten (vb. aso, tso, bso, kso)
Meritocratisch gedachtegoed
Egalitaristisch

“De samenleving moet verder gaan. Benadeelde achtergronden moeten gecompenseerd worden.”
Gelijke kansen bij start en einde
Een rechtvaardige samenleving compenseert benadeelde achtergrond (vb. GOK)
Egalitaristisch gedachtegoed

In het kader van welke functies van onderwijs moet onderwijsongelijkheid worden benaderd?

Differentiatiefunctie en selectiefunctie

Wat wordt bedoeld met verticale en horizontale differentiatie?

Verticale differentiatie slaat op het korter of langer doorstuderen. Horizontale differentiatie op een verschil in richting (bijvoorbeeld beroeps- of algemeen vormend onderwijs)

Welke kenmerken van onderwijsstelsels bevorderen of belemmeren de kansengelijkheid onder lln en op welke manier?

Differentiatie - verschillende type onderwijs naast elkaar, leeftijd waarop wordt gedifferentieerd
Sterke differentiatie= meer kansongelijkheid

Flexibiliteit - mate waarin het mogelijk is om te switchen van niveau
3 manieren in NL BE
- Doorstroom na behalen diploma naar hoger niveau
- Niveau groep nog niet vastgesteld - vanuit daar keuze (vb brugklas)
- Mogelijkheid tot zittenblijven of switchten van hoger naar lager niveau
Andere landen bv vakken op verschillende niveaus volgen= veel flexibel= beter voor kansenongelijkheid

Beroepsoriëntatie -> mate waarin onderwijs aansluit bij praktijk
Veel aansluiting= betere kansen

Standaardisering -> mate waarin input (vb schoolbudgetten) ouput (eindtermen of centrale toetsen)
Leidt tot betere gelijkheid

Hoe vertaalt meritocratie zich in het onderwijs

Meritocratie is een regime waarbij mensen op waarde worden geschat. Op school gaat het om goede cijfers halen (vaardigheden, competenties verwerven) en beloond worden met een diploma dat toegang biedt tot verder onderwijs, een stage of een baan.

Welke obstakels moeten worden overbrugd bij het inrichten van een meritocratie?

Er vindt een voorselectie plaats waarbij je je eerst moet kwalificeren om deel te nemen. Niet iedereen krijgt de kans om zich in het hoger onderwijs te bewijzen.
Waar in de sport beoordelingen vaak objectief zijn, is dat anders in het onderwijs. Het gaat om gecodificeerde prestaties (leerkrachten ontwerpen toetsen waarmee de kennis en vaardigheden van leerlingen worden beoordeeld). Er bestaat geen rechtstreekse meting.
Leerkrachten hebben autonomie in het interpreteren van leeruitkomsten. Hier kunnen de indruk van een leerling en de verwachtingen ivm zijn of haar prestaties een rol spelen.
Leerlingen vertrekken vanuit een verschillende startpositie (leefklimaat, buurt,...)

Uit welke onderdelen bestaat het 4 X 3 raster van eigenschappen van het onderwijsstelsel?

Uit drie functies en vier stelselkenmerken.
Functies:

Socialisatiefunctie
Kwalificatiefunctie
Selectie- en allocatiefunctie

Stelselkenmerken:

Differentiatie
Beroepsoriëntatie
Flexibiliteit
Standaardisatie

Welke implicaties zijn er voor het beleid betreffende kenmerken van onderwijsstelsels en kansengelijkheid?

De kansenongelijkheid tussen leerlingen uit verschillende sociale mileus wordt niet gediend door onderwijsdifferentiatie. Hoe vroeger leerlingen worden geselecteerd, hoe sterker worden de onderwijsprestaties bepaald door het sociale milieu. Je kan stelsels minder gedifferentieerd maken of selectie uitstellen. De empirische onderbouwing voor de rol van flexibiliteit is minder sterk, maar de theoretische aanwijzingen zijn sterk.
Nadelige effecten van onderwijsdifferentiatie kunnen door een sterke beroepsoriëntatie en goede uitbouw van het beroepsonderwijsstelsel worden gecompenseerd. Een sterke mate van standaardisering is bevorderlijk voor de kansengelijkheid.
Het beroepsonderwijs verdient een opwaardering/herwaardering.
Nevenschikking in plaats van onderschikking.

Hoe een meritocratisch onderwijssysteem ontwikkelen?

Systeemkenmerken in interactie met elkaar bekijken. Differentiatie indammen door beroepsoriëntatie en een sterke mate van standaardisering. Flexibiliteit van het stelsel bevorderen.

De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:

Sociologen over onderwijs Inzichten, praktijken en kritieken | 9789044134490 | Bram Eidhof, et al

Bekijk samenvatting

Een unieke studie- en oefentool
Nooit meer iets twee keer studeren
Haal de cijfers waar je op hoopt
100% zeker alles onthouden

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Onderwerpen die gerelateerd zijn aan Het onderwijsstelsel en kansengelijkheid: op zoek naar een meritocratie