Startpagina / Samenvattingen / RB1202-252611B - Aansprakelijkheidsrecht / schadevergoeding-verjaring-rechterlijk

Remedies, schadevergoeding en verjaring

Q: Hoe wordt schade in de kern vastgesteld?

Wat er echt is gebeurd (de feitelijke situatie), met Wat er zou zijn gebeurd als het schade-veroorzakende feit niet had plaatsgevonden (de hypothetische situatie).

Q: Wat zijn incassokosten en hoe worden deze genormeerd?

Incassokosten: Dat zijn de kosten om betaling te krijgen zonder naar de rechter te gaan , zoals aanmaningen of incassobureaus. Ze staan in art. 6:96 lid 2 sub c BW . Bij consumenten gelden vaste regels uit het Besluit buitengerechtelijke incassokosten (BIK) : de schuldenaar moet eerst een 14-dagenbrief krijgen voordat deze kosten mogen worden gerekend.

53 belangrijke vragen over Remedies, schadevergoeding en verjaring

Welke uitzonderingen bestaan er op het beginsel van volledige vergoeding?

De volgende uitzonderingen zijn van toepassing:

Causaliteit (art. 6:98 BW)
Voordeelstoerekening (art. 6:100 BW)
Eigen schuld (art. 6:101 BW)
Rechterlijke matiging (art. 6:109 BW)
Limitering (art. 6:110 BW)

Op welke gevallen is afdeling 6.1.10 BW van toepassing?

Deze afdeling is van toepassing op:

Alle wettelijke verplichtingen tot schadevergoeding
Contractuele schade (wanprestatie)
Buitengerechtelijke schade (onrechtmatige daad)
Niet op contractueel overeengekomen schadevergoedingsregelingen (bijv. verzekering)

Definieert de wet het begrip schade?

Nee, er is geen definitie van schade in de wet. Art. 6:95 BW stelt slechts dat schadevergoeding betrekking heeft op:

Vermogensschade
Ander nadeel (immateriële schade)

Hoe wordt schade in de kern vastgesteld?

Wat er echt is gebeurd (de feitelijke situatie), met

Wat er zou zijn gebeurd als het schade-veroorzakende feit niet had plaatsgevonden (de hypothetische situatie).

Wat wordt verstaan onder vermogensschade volgens art. 6:96 BW?

Vermogensschade omvat:

Geleden verlies (bijv. herstelkosten voor een kapotte machine)
Gederfde winst (bijv. omzetderving door stilstand)

Wat wordt bedoeld met negatief en positief contractsbelang?

Negatief contractsbelang:De benadeelde wordt teruggebracht naar de situatie alsof het contract nooit was gesloten.(vaak bij wilsgebreken of ongeldige overeenkomsten)
Positief contractsbelang:De benadeelde wordt gebracht in de situatie alsof het contract wél goed was uitgevoerd.(vaak bij wanprestatie, zie art. 6:277 BW)

Welke drie schadecategorieën worden in de praktijk onderscheiden?

Er worden drie schadecategorieën onderscheiden:

Personenschade (letsel en overlijdensschade)
Zaakschade (beschadiging of verlies van zaken)
Zuivere vermogensschade (financieel nadeel zonder letsel of schade aan zaken)

Wat zijn bereddingskosten en wanneer zijn deze vergoedbaar?

Bereddingskosten zijn:

Kosten om schade te voorkomen of te beperken (art. 6:96 lid 2 sub a BW)
Vergoedbaar indien zowel de maatregelen als de kosten redelijk zijn

Wat zijn expertisekosten en wanneer zijn deze vergoedbaar?

Expertisekosten zijn:

Redelijke kosten voor het vaststellen van schade en aansprakelijkheid (art. 6:96 lid 2 sub b BW)
Inclusief interne kosten en een dubbele redelijkheidstoets

Wat zijn incassokosten en hoe worden deze genormeerd?

Incassokosten:
Dat zijn de kosten om betaling te krijgen zonder naar de rechter te gaan, zoals aanmaningen of incassobureaus.
Ze staan in art. 6:96 lid 2 sub c BW.
Bij consumenten gelden vaste regels uit het Besluit buitengerechtelijke incassokosten (BIK):
de schuldenaar moet eerst een 14-dagenbrief krijgen voordat deze kosten mogen worden gerekend.

Wat bepaalt art. 6:97 BW over schadebegroting?

Art. 6:97 BW stelt dat:

De rechter de schade begroet op de manier die het meest overeenstemt met de aard ervan
Indien de schade niet nauwkeurig kan worden vastgesteld, mag de rechter de schade schatten

Wat was de rechtsregel in HR Rally Parijs/Dakar (2005)?

Als iemand kosten maakt voor iets dat een ander onmogelijk maakt (zoals deelname aan een race),
dan mag hij die vergeefs gemaakte kosten terugvragen — tenzij dat onredelijk zou zijn.

Wat was de rechtsregel in HR Wrongful life (2005)?

In deze zaak ging het om een kind dat werd geboren met een ernstige handicap, terwijl artsen een fout hadden gemaakt bij het uitvoeren van een prenatale test.
De ouders stelden dat ze bij een juiste testuitslag voor abortus zouden hebben gekozen.
De Hoge Raad besliste dat schadevergoeding toch mogelijk is, ook al kun je het leven van het kind niet vergelijken met niet-bestaan.
De arts moet daarom alle kosten voor verzorging en opvoeding van het gehandicapte kind vergoeden.

Wat is de invloed van de gekozen schadebegrotingswijze op opeisbaarheid en rente?

Bij:
- Abstracte begroting: vordering ontstaat direct bij de gebeurtenis en wettelijke rente loopt vanaf dat moment
- Concrete begroting: opeisbaarheid ontstaat pas wanneer de benadeelde de kosten zelf moet voldoen

Wat bepaalt art. 6:104 BW over winstafdracht?

Als iemand winst maakt door een onrechtmatige daad of wanprestatie, mag de rechter de schade van het slachtoffer begroten aan de hand van die winst.
Dat betekent dat de winst van de dader kan dienen als maatstaf voor de schadevergoeding.

Hoe wordt winst in de zin van art. 6:104 BW bepaald?

Winst bij art. 6:104 BW:
De winst is het netto voordeel dat de dader overhoudt:
je neemt de opbrengsten en trekt daar de kosten af die direct met dat voordeel te maken hebben.

Wat bepaalt art. 6:105 BW over toekomstige schade?

Dit artikel stelt dat:

De rechter de begroting kan uitstellen of bij voorbaat vaststellen
Bijvoorbeeld door kapitalisatie in één bedrag of door periodieke uitkeringen

Wat besliste HR Molenaarszoon (2017) over toekomstschade?

Bij schade door verlies van arbeidsvermogen moet de rechter het echte inkomen vergelijken met wat iemand zonder het ongeval had verdiend.
Er gelden geen strenge bewijsregels – de rechter mag de schade inschatten en houdt rekening met zowel goede als slechte kansen voor de toekomst.

Wat is het verschil tussen matiging en limitering?

Matiging (art. 6:109 BW): rechterlijke bevoegdheid na vaststelling van aansprakelijkheid
Limitering (art. 6:110 BW): vooraf door wetgever vastgesteld, geldt collectief

Wanneer kan de rechter de schadevergoeding matigen?

Dit kan wanneer:

Volledige schadevergoeding leidt tot kennelijk onaanvaardbare gevolgen
Rekening houden met aard van aansprakelijkheid, rechtsverhouding tussen partijen en hun draagkracht

Waarom is de verhouding tussen toerekening/eigen schuld en matiging soms onduidelijk?

De verhouding is soms onduidelijk omdat:

Bij causaliteit of eigen schuld de schade vaak al deels wordt beperkt.
Matiging (art. 6:109 BW) pas aan de orde is bij de totale schadevergoeding, niet bij losse schadeposten.

Welke factoren spelen een rol bij rechterlijke matiging?

Bij rechterlijke matiging zijn de relevante factoren:

Aard van de aansprakelijkheid (schuld of risico)
Rechtsverhouding (bijv. belangeloze dienstverlening)
Draagkracht van partijen
Verzekeringssituatie

Wat bepaalt art. 6:109 lid 2 BW (matigingsverbod)?

Dit verbod houdt in dat de rechter:
- De schadevergoeding niet mag matigen onder de hoogte van dekking van een verplichte of vrijwillige aansprakelijkheidsverzekering

Waarom is matiging in de praktijk beperkt?

Dit komt doordat:

Veel particulieren en bedrijven verzekerd zijn (bijvoorbeeld AVP, WAM, AVB)
Matiging speelt vooral als schade hoger is dan de verzekerde som of als de verzekering niet uitkeert

Wat is limitering van aansprakelijkheid volgens art. 6:110 BW?

Limitering houdt in dat:

De minister bij AMvB een bovengrens voor schadevergoeding kan vaststellen
Aansprakelijkheid niet verder reikt dan hetgeen redelijkerwijs verzekerbaar is

Wat is de rechtvaardiging voor limitering?

De rechtvaardiging is:
- Enkele verzekerbaarheid: limitering is bedoeld voor gebeurtenissen met zulke hoge schade dat deze niet meer verzekerbaar is tegen een economisch draagbare premie

Wat is het verschil tussen limitering en wettelijke beperking van aansprakelijkheid?

Limitering: beperkt de omvang (bedrag) van aansprakelijkheid
Wettelijke beperking: beperkt de gevallen waarin aansprakelijkheid bestaat (bijv. art. 1:25d Wft)

Wat regelt art. 6:103 BW over schadevergoeding?

Dit artikel regelt dat:

Schadevergoeding in beginsel in geld wordt voldaan
De rechter kan op verzoek van de benadeelde ook schadevergoeding in natura toekennen (bijv. herstel of herbouw)

Wanneer kan schadevergoeding in natura worden toegewezen?

Dit kan alleen:

Op vordering van de benadeelde
De rechter beslist discretionair (bijvoorbeeld herstel door het bedrijf dat de schade heeft veroorzaakt)

Wat regelt art. 6:167 BW over rectificatie?

Dit artikel stelt dat:
- Bij onjuiste of misleidende publicatie de rechter rectificatie kan opleggen naast schadevergoeding

Wat besliste HR Jeffrey (1998) over rectificatie?

De rechter mag een rectificatie (herstelbericht) opleggen en heeft daarbij veel vrijheid over hoe en wat er precies moet worden gezegd.
In deze zaak werd naast schadevergoeding ook rectificatie verplicht gesteld.

Kan rectificatie ook zonder toerekenbaarheid worden opgelegd?

Ja, dit kan zelfs als:
- De dader niet wist dat de publicatie onjuist was (art. 6:167 lid 2)

Wat regelt art. 3:296 BW over rechterlijke verboden en bevelen?

Dit artikel regelt dat:
- De rechter een verbod of bevel kan opleggen om een onrechtmatige daad te stoppen of te voorkomen

Wanneer kan een verbodsvordering worden afgewezen?

Dit kan gebeuren als:
- Zwaarwegende maatschappelijke belangen meebrengen dat de onrechtmatige daad moet worden geduld (art. 6:168 BW)

Wat is een verklaring voor recht (art. 3:302 BW)?

Dit is een rechterlijke vaststelling dat:

Onrechtmatig is gehandeld
Voldoende belang vereist is (art. 3:303 BW)

Wat geldt als er alleen een emotioneel of ideëel belang bestaat bij een verklaring voor recht?

Dit is onvoldoende, bijv.:
- Ouders van een verdronken kind kregen geen verklaring voor recht om hun verlies te verwerken

Wanneer is een verklaring voor recht wél mogelijk?

Verklaring voor recht is wél mogelijk als:

Er waarschijnlijk schade is geleden of zal ontstaan, ook al is het bedrag nog onbekend.
Bijvoorbeeld bij mensenrechtenschendingen of andere situaties waar de schade nog niet precies vaststaat.

Wat is een rechterlijk bevel?

Dit is een gebod om:
- Een bestaande onrechtmatige toestand te beëindigen of maatregelen te nemen ter voorkoming van schade

Waarom wint het rechterlijk bevel aan betekenis?

De belang toename ligt in:
- De nadruk in het aansprakelijkheidsrecht op schadevoorkoming in plaats van achteraf vergoeden

Wat regelt art. 3:305a BW over belangenorganisaties?

Een stichting of vereniging mag namens anderen een collectieve actie voeren voor gelijksoortige belangen.
Ze kan bijvoorbeeld vragen om een verbod, bevel, verklaring voor recht, rectificatie of schadevergoeding.

Wat veranderde per 1 januari 2020 voor art. 3:305a BW?

Sinds de Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie (WAMCA):
- Kunnen belangenorganisaties ook collectieve schadevergoeding vorderen

Wat regelt art. 7:907-910 BW over collectieve afwikkeling?

Dit regelt dat:

Een schikking tussen partijen over schadevergoeding door de rechter verbindend kan worden verklaard voor alle benadeelden
Met opt-out mogelijkheid

Wanneer kan de rechter een collectieve afwikkeling verbindend verklaren?

Dit kan als:

Aannemelijk is dat de regeling een eerlijke en efficiënte afwikkeling van schade waarborgt
En alle belanghebbenden voldoende zijn beschermd

Wat is verjaring in het aansprakelijkheidsrecht?

Verjaring (in het aansprakelijkheidsrecht):
Na verloop van tijd kun je een vordering niet meer via de rechter afdwingen.
De vordering blijft wel bestaan, maar alleen als morele (natuurlijke) verplichting.
Dit is geregeld in art. 3:306 BW e.v.

Wat is het verschil tussen bevrijdende en verkrijgende verjaring?

Bevrijdende verjaring: de rechtsvordering gaat teniet, recht blijft bestaan (art. 3:306 BW)
Verkrijgende verjaring: door bezit gedurende bepaalde periode wordt goed eigendom (art. 3:99 BW)

Welke algemene verjaringstermijn geldt volgens art. 3:306 BW?

De algemene verjaringstermijn is:
- 20 jaar, tenzij de wet een specifieke kortere termijn bepaalt

Welke specifieke verjaringsregeling geldt voor schadevergoeding?

De regeling omvat:

Korte termijn van 5 jaar (na bekendheid met schade en aansprakelijke persoon)
Lange termijn van 20 jaar (na schadeveroorzakende gebeurtenis)

Wat is de ratio van korte en lange verjaringstermijnen?

De ratio houdt in:

Korte termijn: rechtszekerheid en billijkheid
Lange termijn: rechtszekerheid

Waarom is verjaring praktisch belangrijk?

Verjaring is belangrijk omdat:

Zonder verjaring zou men eeuwig stukken en bewijzen moeten bewaren
Bewijs wordt moeilijker en onbetrouwbaarder na verloop van tijd

Wat is een belangrijk verschil tussen verjaring en verval?

Het belangrijkste verschil tussen deze twee concepten is:

Bij verjaring gaat alleen de rechtsvordering teniet, echter blijft het recht bestaan als een natuurlijke verbintenis.
Bij verval gaat ook het vorderingsrecht zelf verloren.

Wat is een verschil in toepassing tussen verjaring en verval?

De toepassing van deze termen verschilt in het volgende:

Verjaring moet door de schuldenaar worden ingeroepen en kan gestuit of geschorst worden.
Verval werkt ambtshalve en kan in beginsel niet worden gestuit of geschorst.

Wat is een voorbeeld van een vervaltermijn in het aansprakelijkheidsrecht?

In het aansprakelijkheidsrecht geldt de volgende vervaltermijn:

Volgens art. 6:191 lid 2 BW vervalt een vordering na 10 jaar.
Dit geldt vanaf het moment dat de producent het product in het verkeer heeft gebracht.

Welke termijnregeling kent productaansprakelijkheid volgens art. 6:191 BW?

Art. 6:191 BW kent de volgende termijnregeling:

Een korte verjaringstermijn van 3 jaar, te rekenen vanaf bekendheid met schade, gebrek en producent.
Een lange vervaltermijn van 10 jaar na het in verkeer brengen van het product.

De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:

RB1202-252611B - Aansprakelijkheidsrecht

Bekijk samenvatting

Een unieke studie- en oefentool
Nooit meer iets twee keer studeren
Haal de cijfers waar je op hoopt
100% zeker alles onthouden

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Studiemateriaal generieke omslagafbeelding