Startpagina / Samenvattingen / RB1312 - Materieel strafrecht / poging-misdrijf-voltooid

De strafbare poging en voorbereiding - poging

Q: Wat is de rol van causaliteit en nabijheid bij begin van uitvoering?

Bij een poging tot een misdrijf moet worden bepaald of iemand al is begonnen met het uitvoeren van het delict. Daarvoor kijkt de rechter hoe dicht de handelingen bij het voltooide misdrijf liggen .

27 belangrijke vragen over De strafbare poging en voorbereiding - poging

Wat is de wettelijke basis van de strafbare poging?

→ Artikel 45 lid 1 Sr: “Poging tot misdrijf is strafbaar, wanneer het voornemen van de dader zich door een begin van uitvoering heeft geopenbaard.”

Aan welke drie voorwaarden moet zijn voldaan voor een strafbare poging?

→ (1) Het moet gaan om een misdrijf (geen overtreding),
(2) er moet een voornemen (opzet) bestaan,
(3) dit voornemen moet blijken uit een begin van uitvoering.

Waarom is er geen poging tot overtreding mogelijk?

→ Omdat art. 45 Sr expliciet spreekt over “poging tot misdrijf”. Poging tot overtreding wordt te licht bevonden; strafwaardigheid ontbreekt.

Wat is de kern van het criterium ‘begin van uitvoering’?

→ Er moet sprake zijn van een gedraging die naar uiterlijke verschijningsvorm is gericht op voltooiing van het misdrijf (HR Cito, HR Grenswisselkantoor).

Waarom is het criterium ‘uiterlijke verschijningsvorm’ casuïstisch?

→ Omdat de beoordeling sterk afhangt van de omstandigheden van het geval en de aard van het gronddelict.

Wat is het verschil tussen een voltooide en een onvoltooide poging?

→ Voltooide poging: de dader doet alles wat hij kan, maar het misdrijf mislukt (bv. schot mist).
Onvoltooide poging: de uitvoering wordt afgebroken (bv. politie grijpt in).
Juridisch verschil: geen, behalve bij vrijwillige terugtred (art. 46b Sr).

Wat was het belang van HR Uitzendbureau Cito (1978)?

→ Introduceerde de algemene formule: gedragingen zijn een begin van uitvoering indien ze naar uiterlijke verschijningsvorm gericht zijn op voltooiing van het misdrijf. (Verdachten belden met wapens en tassen bij uitzendbureau aan.)

Wat besliste HR Grenswisselkantoor (1987)?

→ Verdachten bleven in auto met wapens, pruiken en draaiende motor, maar stapten niet uit. Geen begin van uitvoering: er was nog een essentiële schakel te gaan. Leidde later tot invoering art. 46 Sr (voorbereiding).

Wat is de rol van causaliteit en nabijheid bij begin van uitvoering?

Bij een poging tot een misdrijf moet worden bepaald of iemand al is begonnen met het uitvoeren van het delict. Daarvoor kijkt de rechter hoe dicht de handelingen bij het voltooide misdrijf liggen.

Waarom is poging bij omissiedelicten lastig?

→ Omdat niet duidelijk is welke uiterlijke verschijningsvorm een ‘nalaten’ kan hebben. Toch is poging mogelijk, bv. poging tot doodslag door niet in te grijpen (art. 287 Sr).

Waarom is poging bij formele delicten vaak problematisch?

→ Omdat de uitvoeringshandeling samenvalt met voltooiing, blijft weinig ruimte voor poging (bv. “voorhanden hebben” is voltooid zodra bezit bestaat).

Wat is het opzetvereiste bij poging volgens art. 45 Sr?

→ Poging vereist opzet op een specifiek misdrijf. Voorwaardelijk opzet is meestal voldoende, tenzij delict een hogere vorm van opzet vereist (bijv. oogmerk).

Hoe wordt voorwaardelijk opzet beoordeeld bij poging?

De rechter kijkt of de dader bewust de kans heeft aanvaard dat het gevolg zou optreden,
en beoordeelt dat naar wat normaal gesproken zou gebeuren — niet naar toevallige uitzonderingen.

Is poging tot culpoze delicten mogelijk?

Nee, want poging veronderstelt opzet, en bij culpa (schuld) ontbreekt opzet.
Alleen heel uitzonderlijk mogelijk als schuld in een bijzonder bestanddeel zit.

Wanneer is poging bij materiële delicten goed voorstelbaar?

→ Wanneer het beoogde gevolg uitblijft, bv. poging tot doodslag (schieten maar niet raken).

Waarom is poging bij geobjectiveerde gevolgsdelicten vaak niet denkbaar?

→ Omdat het causale verband ontbreekt. Voorbeeld: poging zware mishandeling met dood ten gevolge kan niet, omdat dood ontbreekt.

Hoe verhoudt poging zich tot deelneming (art. 78 Sr)?

→ Poging geldt als misdrijf, dus deelneming aan poging is strafbaar (uitlokking, medeplegen, medeplichtigheid).

Welke deelnemingsvormen kunnen onder art. 46a Sr vallen?

→ Poging tot uitlokking, doen plegen, leidinggeven aan misdrijf van een rechtspersoon, soms ook poging tot medeplegen.

Kan een absoluut ondeugdelijke poging tot deelneming bestaan?

→ Theoretisch ja, maar slechts bij zeer uitzonderlijke gevallen; uitgangspunt is strafbaarheid tenzij evident kansloos.

Hoe werkt vrijwillige terugtred bij poging tot deelneming (art. 46b Sr)?

→ Strafbaarheid vervalt als het misdrijf uitblijft door omstandigheden afhankelijk van de wil van de beweger (bijv. hij trekt aanbod in).

Hoe speelt delictspecifieke context bij poging?

→ Een gedraging kan bij het ene delict uitvoeringshandeling zijn (inklimming bij diefstal), maar bij een ander slechts voorbereiding (inklimming bij moord).

Waarom blijft het criterium ‘uiterlijke verschijningsvorm’ vaag maar bruikbaar?

→ Omdat het flexibel kan worden toegepast, rekening houdend met concrete omstandigheden en redelijkheid.

Waarom is vrijwillige terugtred vooral relevant bij onvoltooide pogingen?

→ Omdat er dan nog scenario’s zijn waarin het delict voltooid zou kunnen worden, tenzij de dader vrijwillig stopt.

Wat is een belangrijk strategisch probleem bij de poging (vgl. Grenswisselkantoor)?

→ Bepalen wanneer politie mag ingrijpen: te vroeg → mogelijk straffeloos, te laat → mogelijk schade aan rechtsgoederen.

Waarom is poging van groot belang voor strafvordering?

→ Omdat het bepaalt vanaf welk moment dwangmiddelen en vervolging mogelijk zijn.

Hoe hangt poging samen met strafbare voorbereiding (art. 46 Sr)?

→ Poging vereist een begin van uitvoering; voorbereiding dekt eerdere fase. Grens tussen beide blijft diffuus.

Hoe wordt poging gekwalificeerd binnen het strafrechtssysteem?

→ Als onvolkomen delictsvorm: niet het delict zelf, maar een gevaarzettende aanloop daartoe wordt strafbaar gesteld.

De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:

RB1312 - Materieel strafrecht

Bekijk samenvatting

Een unieke studie- en oefentool
Nooit meer iets twee keer studeren
Haal de cijfers waar je op hoopt
100% zeker alles onthouden

Onthoud sneller, leer beter. Wetenschappelijk bewezen.

Studiemateriaal generieke omslagafbeelding